Czarna maska / Semi-stage opera - NOSPR

Zapraszamy do oglądania transmisji na platformie medici.tv.

Zapraszamy również do Programu 2 Polskiego Radia na transmisję na żywo w ramach audycji "Filharmonia Dwójki".  

Inscenizowanemu wykonaniu koncertowemu opery towarzyszyć będzie wielkoformatowa wystawa Krzysztof Penderecki. Czarna maska. 12 słów mistrza prezentująca fotografie Bartka Barczyka poświęcone kompozytorowi. Instalację będzie można oglądać od 23 listopada do 29 grudnia. Wszystkie 12 prac fotograficznych znajdziecie Państwo w specjalnym, dedykowanym wydarzeniu eleganckim wydawnictwie, zawierającym także program z tłumaczeniem libretta opery.

Otrzymawszy w 1982 roku zamówienie Festiwalu w Salzburgu na napisanie opery, Krzysztof Penderecki chciał początkowo zaadaptować Pannę Julię Strindberga albo głośnego w owym czasie Amadeusza Petera Shaffera, odrzucił jednak te pomysły, gdy tylko natknął się na wyszperaną przypadkiem Czarną maskę Hauptmanna.

Od razu odkrył w tej sztuce wprost idealny materiał literacki dla aktualnych zamierzeń artystycznych. Odpowiadała mu przede wszystkim jedność miejsca i czasu – fakt, że cała akcja rozgrywa się w ciągu jednego popołudnia i wieczoru, i w pomieszczeniu zamkniętym, wprawdzie przestronnym, niemniej swoiście klaustrofobicznym.

Ponadto inspirował go istniejący w sztuce „akustyczny” drugi plan – dochodzące z zewnątrz rozmaite hałasy i dźwięki: a to wrzawa krążącego wokół domu pochodu karnawałowego, a to kuranty kościelne, a to zwykłe, lecz pełne niepokoju odgłosy stukania, szmery i pospolite wrzaski. Mogła z tym korespondować wariacka muzyka Hadanka wykonywana na scenie oraz oratoryjne Dies irae i liczne motywy, frazy chorałów i pieśni religijnych podejmowane przez występujące postaci.

Krótko mówiąc, sztuka stwarzała ogromne pole do popisu dla kompozytora, który w tok muzycznej narracji mógł wplatać zarówno kryptocytaty z muzyki dawnej, średniowiecznej i barokowej, jak i autocytaty z dzieł własnych napisanych wcześniej, takich jak Polskie Requiem czy Te Deum.

Tak więc libretto nie stanowiło właściwie problemu. Dostosował po prostu tekst sztuki do potrzeb widowiska operowego. Polegało to z jednej strony na dokonaniu odpowiednich skrótów (usunięto mniej więcej jedną czwartą tekstu – głównie wypowiedzi na tematy historyczne, religijno-filozoficzne i społeczne), a z drugiej – na wprowadzeniu różnego rodzaju powtórzeń i tak zwanych refrenów. Zmieniono też nieco zakończenie – na bardziej radykalne i wyraziste. W wersji operowej, poza Perlem, „Żydem wiecznym tułaczem”… nie pozostaje przy życiu nikt.

Antoni Libera

Czas trwania koncertu: ok. 100 minut

W specjalnym wydawnictwie, dedykowanym inscenizowanemu wykonaniu koncertowemu opery "Czarna maska" Krzysztofa Pendereckiego, znajdą Państwo program z tłumaczeniem libretta oraz 12 prac fotograficznych Bartka Barczyka będących częścią wielkoformatowej wystawy "Krzysztof Penderecki. Czarna maska. 12 słów mistrza".

Zachęcamy do lektury: