Masaaki Suzuki / Bach Collegium Japan - NOSPR

Dwie zachowane w całości kompozycje pasyjne Bacha pochodzą z późnego okresu twórczości, po objęciu posady kantora lipskiego kościoła św. Tomasza w 1723 roku. Pisząc Pasję Janową, kompozytor spodziewał się jej wykonania w macierzystej świątyni, tymczasem zgodnie z lipską praktyką premiera nowej pasji miała przypaść w kościele św. Mikołaja. Nieporozumienie wyszło na jaw zaledwie cztery dni przed uroczystym nabożeństwem. Kantor musiał w ostatniej chwili skompletować potężny zespół wokalno-instrumentalny z muzyków obydwu świątyń. Mimo perturbacji, utwór w wersji pierwotnej zabrzmiał 7 kwietnia 1724 roku. Jako punkt wyjścia libretta posłużyła Ewangelia świętego Jana, uzupełniona kompilacją rozmaitych wierszy. Niespójność warstwy tekstowej skłoniła Bacha do szeregu modyfikacji dzieła. Być może dlatego do Pasji Janowej przylgnęła niezasłużona etykieta utworu niekompletnego, przerwanego w połowie zamysłu. Tymczasem można ją interpretować w kategoriach niespożytej potrzeby tworzenia, eksperymentu mistrza poszukującego oryginalnych środków wyrazu. Pasja Janowa nie jest chaotycznym zlepkiem nieprzystających do siebie narracji – jest genialną zapowiedzią dwóch późniejszych kompozycji, z których w całości dotrwała do naszych czasów tylko Pasja według św. Mateusza.

[Dorota Kozińska]