Ensemble Artaserse / Philippe Jaroussky - NOSPR

Geniusz kompozytorski Georga Friedricha Händla (1685-1759) ujawnił się najpełniej na polu opery, oratorium i koncertu. To dla opery porzucił studia prawnicze w 1703 roku, by zostać skrzypkiem i klawesynistą, a w końcu kompozytorem Opery Hamburskiej. Jako dwudziestolatek debiutował tu operą Almira (po niemiecku), jednak dopiero następne lata spędzone w Italli pozwoliły mu zgłębić ów gatunek u źródła i wydać pierwszy udany owoc – Agrypinę (Wenecja 1709). Wielki sukces jego Rinalda wystawionego w 1711 w Londyńskim The Queen’s Theatre zadecydował o dalszych losach kompozytora i jego decyzji, by na stałe osiąść w Anglii. Tu dzięki operze zdobył sławę i majątek.

Sukces swych londyńskich oper zawdzięczał nie tylko talentowi kompozytorskiemu, lecz znakomitym śpiewakom, przede wszystkim kastratowi Francesco Bernardiemu (1686-1759) zwanemu Senesino. Większość arii z dzisiejszego koncertu śpiewana była właśnie przez niego. Debiutował w roli tytułowej w Radamisto 28 XII 1720 roku, wykonywał partię Guida we Flavio (1723) i role tytułowe w Siroe (1728) i Ptolomeuszu (1728). Wystąpił w 20 operach Händla, jego gwałtowny charakter i fatalne maniery doprowadziły do zerwania współpracy z kompozytorem w 1733 roku i upadku jego przedsiębiorstwa operowego. Rolę tytułową w Justynie (1737) i partię Tyrynta w Imeneo (1740) śpiewali już inni kastraci – Domenico Annibali i Giovanni Battista Andreoni. Wszyscy ci trzej śpiewacy dysponowali wybitnymi głosami altowymi lub mezzo-sopranowymi. Senesino słynął z wzorowej intonacji, błyskotliwej techniki w koloraturach, ekspresywnego cieniowania dynamicznego i gustownego, nieprzesadnego zdobnictwa. W ariach z dzisiejszego programu znajdziemy wiele fragmentów pozwalających Philippowi Jarousskiemu oddać kunszt wykonawczy Senesina.

Podczas kluczowego dla swej kariery pobytu we Włoszech młody Händel zetknął się osobiście z Arcangelo Corellim, twórcą pierwszych koncertów, niezwykle popularnych w Anglii. Concerti grossi op. 6 Händla (1739) są hołdem złożonym przez sędziwego już kompozytora włoskiemu mistrzowi. Noszą nie tylko ten sam numer opusowy, co słynne pierwowzory Corellego, lecz przede wszystkim podobne cechy stylistyczne.

Piotr Wilk