„Twarze NOSPR” / Wernisaż wystawy fotografii Jana Zegalskiego - NOSPR

Odwołania do tradycji Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach są fundamentem tego, czym Orkiestra jest tu i teraz. To pokolenia muzyków – przede wszystkim tych tworzących zespół – cechy ich wrażliwości, kodu kulturowego, szkół, w których kształtowali sposób i style muzykowania. Oczywiście w tradycję ingerują także kolejni szefowie artystyczni i w ogóle dyrygenci i soliści – często postacie z muzycznego parnasu. Jednak właśnie muzycy Orkiestry, przenosząc w czasie tradycję i zawodowe doświadczenia kolejnych pokoleń, tworzą jej charakterystyczne, wypływające z ich zaangażowania brzmienie i decydują o emanacji swoistego sacrum, właściwego dla miejsca i artystycznego kolektywu. 

Etos, o którym mowa, był na przestrzeni 90 lat historii zespołu, przede wszystkim ze względu na nierozerwalne związki z Polskim Radiem, nieustannie zapisywany. W radiowym archiwum przetrwały tysiące godzin nagrań Orkiestry. Ulotne i niewymierne cechy czegoś, co nazywamy artystyczną interpretacją, zostały utrwalone dla przyszłości na taśmach, płytach i w kodach binarnych. Zachowany zbiór utrwaleń dźwiękowych pozwala w każdym momencie teraźniejszości ożywiać chwile przeszłe, tamte wzruszenia, emocje, kunszt i artyzm. Stanowi chyba najpełniejszy skarbiec tradycji.

I choć Orkiestra wypowiada się przede wszystkim w zjawiskach akustycznych, a jej dorobek stanowią nagrania dźwiękowe, szczęśliwym zrządzeniem losu także obraz znalazł w zapisie historii NOSPR swoje bezprecedensowe miejsce. Prawie 70 lat dokumentacji fotograficznej wszystkich niemal mniej lub bardziej istotnych wydarzeń koncertowych, fonograficznych, utrwalone na kliszy portrety setek dyrygentów, solistów oraz wszystkich miejsc i wydarzeń związanych z historią codzienną instytucji to prawie 2,5 tysiąca zdjęć. Przebogate archiwum NOSPR jest zapewne jednym z największych zbiorów fotografii o tematyce muzycznej. Jest nadto kolekcją w całości niemal jednego autora. Artysta fotografik i jednocześnie artysta muzyk, który przez dziesięciolecia zapisywał wyrafinowane w swojej twórczej warstwie obrazy muzyki – to autor prezentowanej wystawy – Profesor Jan Zegalski. 

Tak o utworach z wystawy pisze sam Profesor Jan Zegalski:

Gdy w 1958 roku na zaproszenie Jana Krenza – ówczesnego szefa Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia – przyjechałem na Śląsk za namową wybitnego dyrygenta Henryka Czyża, już na dworcu doznałem olśnienia. Przeczuwałem, że oto otwiera się przede mną niezwykła przestrzeń spotkań z artystami najwyższego formatu – osobowościami, które współtworzyły historię światowej estrady muzyki klasycznej. Tak rozpoczęła się moja fotograficzna podróż przez dekady muzycznych wydarzeń, utrwalonych w portretach nie tylko wybitnych solistek i solistów występujących z NOSPR, ale także muzyków orkiestry – artystów, którzy przez lata tworzyli jej brzmienie, charakter i legendę. Wiele moich, prezentowanych dziś fotografii powstało podczas prób – w chwilach najbardziej naturalnych, wolnych od scenicznego dystansu i oficjalności. To właśnie wtedy aparat uchwycił to, co najtrudniejsze do zatrzymania: skupienie, napięcie, emocję, moment wewnętrznego dialogu artysty z muzyką. Dzięki temu widz może wejść w niezwykle intymny świat twórcy i zobaczyć go z bliska – prawdziwego, autentycznego, poruszonego muzyką. Wystawa Twarze NOSPR jest dla mnie nie tylko zbiorem portretów. To zapis spotkań, emocji i chwil, które pozostawiły we mnie ślad. Każda fotografia kryje własną historię – często ulotną i niepowtarzalną, zatrzymaną w jednym spojrzeniu czy geście. To wyjątkowa opowieść o muzyce i ludziach, którzy ją tworzą – o twarzach zapisanych w pamięci orkiestry i publiczności. Zapraszam do świata wspomnień, wzruszeń i spotkań z ikonami kultury muzycznej, uchwyconymi w najbardziej prawdziwym momencie.