Recitale mistrzowskie / Między Ivesem a Crumbem - NOSPR

Charles Ives (1874-1954) był rówieśnikiem Arnolda Schönberga. Obaj około roku 1910 wprowadzali muzykę na nowe terytorium: atonalne, o formach swobodnych oraz o wyrafinowanej, spirytualistycznej symbolice. Schönberg przekraczał ten Rubikon w wielkim napięciu, w poczuciu kryzysu całej kultury i z presją sprostania powierzonej mu „z góry” misji. Z kolei Ives wchodził w żywioł muzyki XX wieku zrelaksowany i pełen entuzjazmu – nieobciążony przeszłością, oddychający aurą młodości, w kulturalnej wiośnie Stanów Zjednoczonych. Nie musiał się przejmować nawet niezrozumieniem publiczności, bo utrzymywał się z prowadzonej przez siebie, znakomicie prosperującej firmy ubezpieczeniowej. Uznanie przyszło dopiero pod koniec życia, kiedy już od dawna (od ok. roku 1920) nie komponował, zajmując się jedynie korektami własnych partytur. Wykonywane na koncercie sonaty powstały w pierwszym dziesięcioleciu XX w. Cechuje je rapsodyczność formy, niezliczone cytaty i aluzje do hymnów anglikańskich, poetyka reminiscencji (zwłaszcza w IV Sonacie, będącej wspomnieniem dzieciństwa i ludowego święta). Panuje tu atmosfera pleneru, kosmicznej wręcz nieskończoności oraz aura amerykańskiego transcendentalizmu, z jego przekonaniem o duchowej istocie świata, anarchiczną wolnością od dogmatów i sakralizacją natury. Piotr Pławner jest wybitnym polskim skrzypkiem średniego pokolenia. Eugeniusz Knapik, kompozytor i pianista, darzy Ivesa wielką estymą. Miłośnikom Ivesa trudno sprawić większą przyjemność. [Marcin Trzęsiok]