NOSPR / Michiyoshi Inoue / Lukáš Vondráček - NOSPR

Mówi się (oczywiście niesłusznie!), że te wielkie symfonie Ludwika van Beethovena (1770-1827) noszą numery nieparzyste, zaś te mniejsze – parzyste. VIII Symfonia F-dur (1812) rzeczywiście jest rozmiarowo niewielka (zwłaszcza jeśli porównać ją z VII Symfonią A-dur, powstającą omalże równocześnie), ale jaki to klejnot muzyczny! Beethoven uspokaja tu swą tytaniczno-rewolucyjną wolę (której wyrazem były III i V) i dionizyjski temperament (buzujący w VII). W VIII Symfonii panuje zasada klasycznego umiaru, choć potraktowana z przymrużeniem oka – np. w żartobliwej części drugiej, parodiującej Symfonię „Zegarową” Haydna (bądź też, co mniej prawdopodobne, wynalazek metronomu przez Johanna Nepomuka Mälzla, przyjaciela kompozytora); w części trzeciej, której Beethoven nakłada nostalgiczną perukę menueta; czy też w finale, w którym Mistrz dworuje sobie (choć nie bez respektu) ze wzniosłego stylu swojej V.

Koncert fortepianowy d-moll (1854-1858) to pierwsza wielka partytura Johannesa Brahmsa (1833-1897), dzieło spełniające „proroctwo” Roberta Schumanna, który w artykule Nowe drogi zamieszczonym w Neue Zeitschrift für Musik (1853) napisał: „Oto nadszedł ktoś, który da nam wszystkim przeżyć rzeczy cudowne”. W Koncercie znalazły się ponoć tematy zaginionej sonaty, którą Brahms zaczął pisać zaraz po wizycie u Schumannów w roku 1854. W międzyczasie jednak, w roku 1856, Robert Schumann zmarł. Ta śmierć odcisnęła piętno na Koncercie. Temat części głównej, Maestoso, rejestruje ponoć stan umysłu Brahmsa, gdy dowiedział się o próbie samobójczej Schumanna w roku 1854. Adagio przynosi ukojenie omalże religijne: Brahms wpisał w partyturę Benedictus qui venit in nomine Domini (w hołdzie Schumannowi?). Finałowe rondo ma lżejszy charakter, choć także ono podlega sile ciążenia części pierwszej.

Marcin Trzęsiok