Capella Cracoviensis / Jan Tomasz Adamus - NOSPR

Georg Friedrich Händel (1685-1759) po osiedleniu się w Londynie w 1711 roku i otrzymaniu brytyjskiego obywatelstwa był obiektem ciągłych ataków ze strony nieprzychylnych mu arystokratów. Doprowadzili oni do bankructwa kilka jego znakomitych impresariatów operowych, a gdy od 1739 roku kompozytor w miejsce oper zaczął z powodzeniem wystawiać swoje angielskie oratoria, nie poprzestali na intrygach, w rezultacie których w 1745 roku ponownie stał na skraju bankructwa, w dodatku osłabiony kilkoma wylewami i częściowym paraliżem. Zrządzeniem losu ów rok 1745 okazał się przełomowy za sprawą wydarzeń politycznych i tego, jak Händel na nie zareagował.

Gdy latem pretendent do tronu angielskiego, prawnuk Jana III Sobieskiego, książę Karol Edward Stuart rozpoczął z poparciem Szkotów powstanie przeciwko Jerzemu II, a jego wojska szybko zbliżały się do Londynu, Händel stworzył szereg dzieł, które przepojone były angielskim duchem narodowym. Były to dwie pieśni (Stand round my brave boys HWV 228 i From scourging rebellion HWV 229) oraz dwa oratoria (Occasional Oratorio HWV 62 i Judas Maccabaeus HWV 63).

Do pracy nad wielkim, trzyczęściowym oratorium Juda Machabeusz kompozytor przystąpił w lipcu 1746 roku, gdy po kwietniowej bitwie na wrzosowiskach Culloden Moor wiadomo było, że zwycięski syn królewski książę Cumberland William August (nazwany rzeźnikiem) wytępi do cna rebelię. Jemu Thomas Morell dedykował swe libretto, opisujące zwycięską walkę Judy Machabeusza przeciw Antiochowi IV, który narzucił kult Zeusa w świątyni jerozolimskiej. Militarystyczne oratorium Händla, wykonane w Covent Garden 1 kwietnia 1747 roku, niemal dokładnie w rocznicę bitwy, odniosło wielki sukces i na wieki stało się jednym z jego najczęściej granych dzieł w Anglii. Od prapremiery do śmierci kompozytora Judę wykonywano w Londynie co roku, ustały też wszelkie intrygi skierowane przeciw niemu i wkrótce został uznany za jednego z największych kompozytorów angielskich. Dzisiaj poza Anglią oratorium to cieszy się mniejszym uznaniem, niż Mesjasz czy Izrael w Egipcie. Do najbardziej znanych jego części należy zwycięski chór See, the conquering hero comes.

Piotr Wilk