Recitale mistrzowskie / Royal String Quartet - NOSPR

Cztery utwory różne technicznie, ale estetycznie pokrewne. Łączy je odczucie czasu zatrzymanego, nunc stans.

Kompozytor rzymski, Gregorio Allegri (1582-1652), zasłynął swym dziewięciogłosowym Miserere, utrzymanym w stylu naówczas konserwatywnym. Można je było wykonywać wyłącznie w Kaplicy Sykstyńskiej, więc pilnie strzeżono, by nikt nie wykradł nut (znana anegdota mówi, że 14-letni Mozart, usławszy tę kompozycję, odtworzył ją całą… z pamięci).

Arvo Pärt (ur. 1935) napisał Fratres (łac. „bracia”, 1977) jako utwór trzygłosowy bez przypisanej mu instrumentacji. Ta „platońska” partytura stała się kanwą dla późniejszych opracowań. Dziś mamy aż 17 wersji Fratres, jednego z pierwszych utworów, w których Pärt zastosował swą technikę „tintinabuli”, mającą upodobnić brzmienie muzykę do dzwonu  (jego odpowiednikiem jest figuracja czystego trójdźwięku).

Alvin Lucier (ur. 1931) jest klasykiem amerykańskiej muzyki eksperymentalnej. Zajmował się m.in. eksploracją przestrzennych walorów dźwięku. W Navigations (1991) możemy doświadczyć procesu przestrajania czterodźwiękowej komórki dźwiękowej. Jest to metamorfoza tak powolna, że w szczegółach niedostrzegalna. Powstające przy tym zjawiska akustyczna sprawiają wrażenie, jakby dźwięk wirował w przestrzeni.

Powidoki Marcina Stańczyka (ur. 1977), laureata m.in. prestiżowej nagrody im. Toru Takemitsu, wpisują się w wielki rozdział później moderny, jakim jest kategoria in between. A więc: między dźwiękiem a ciszą, między szumem a tonem określonym, między kontrolą a spontanicznością, między statyką a dynamiką. Świat od zawsze niegotowy, w procesie powstawania i zanikania. „Muzyka nie jest po to, aby sprawiać przyjemność”, mówi Stańczyk, deklarując tym samym przynależność do muzyki nowej w sensie wyartykułowanym przez Theodora W. Adorno. 
[Marcin Trzęsiok]