Recitale mistrzowskie - NOSPR

„Był sobie skrzypek Hercowicz, / Co grał z pamięci jak z nut. / Z Schuberta on umiał zrobić – / No brylant, no istny cud”. Osip Mandelsztam pisał ten wiersz, kiedy tradycja skrzypcowego romansu salonowego rozkwitała. Skrzypce poromantyczne rezonują muzyką "grajków" – Cyganów węgierskich i hiszpańskich oraz muzykantów żydowskich – uwiecznionych na płótnach Marka Chagalla – rosyjskich, austriackich, węgierskich, polskich… Wnoszą ton sentymentalności, czasem tylko łzawej, ale bywa, że szlachetnej, bo ognistej, a zarazem tchnącej elegijnym dystansem – ciepłym, lecz kryjącym trzeźwą gorycz. Także pozaeuropejskie utwory tego koncertu – Astora Piazzolli i George’a Gershwina – zwierają ów charakterystyczny „smętek”. Daje to jeden z idiomatycznych rejestrów wyrazowych skrzypiec, który pobrzmiewał czasem jeszcze u wielkich mistrzów wiolinistyki XX wieku – Heifetza, Menuhina, Szerynga… Mistrzem tych form jest dziś Krzysztof Jakowicz. Brzmią one dla nas jak echo minionego świata, choć są zarazem mandelsztamowską „sonatą wieczną”. Wszak skrzypek Hercowicz: „Dzień w dzień, od świtu po wieczór, / Zgraną jak talia kart, /Tę samą sonatę wieczną, / Wciąż pieścił jak jaki skarb”. [Marcin Trzęsiok]