Rachel Podger / Kristian Bezuidenhout - NOSPR

Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) i Ludwig van Beethoven (1770-1827) byli nie tylko świetnymi pianistami, ale również skrzypkami. Posiadali zatem znakomite kompetencje w sztuce komponowania sonat na skrzypce z fortepianem. Mimo krótkiego życia Mozart był autorem aż 40 tego typu utworów, Beethoven stworzył ich tylko 10, jednak to jego sonaty cieszą się dziś większym uznaniem i na stałe weszły do kanonu repertuarowego.

Zgodnie z duchem epoki klasycyzmu sonaty obu tych wybitnych twórców określane były przez nich jako sonaty na fortepian z akompaniującymi skrzypcami, co może dzisiaj dziwić. W istocie jednak partia instrumentu klawiszowego bywa w nich nieraz pierwszoplanowa lub co najmniej równoprawna ze skrzypcową. Pamiętać należy, że fortepian był ulubionym instrumentem epoki Mozarta i Beethovena, przechodził wówczas bujny rozwój technologiczny zmierzający do spotęgowania jego brzmienia.

Swe pierwsze sonaty na fortepiano ze skrzypcami Mozart wydał w Paryżu już w wieku lat ośmiu. Trzyczęściowa Sonata B-durKV 454, wydana w Wiedniu w 1784 roku jako op. 7 nr 3, należy do jego późnych dzieł. Skomponowana była dla przebywającej w tym roku w Wiedniu wybitnej skrzypaczki mantuańskiej Reginy Strinasacchi. Oczarowany jej grą Mozart towarzyszył jej przy fortepianie na koncercie w Kärntnertor Theater. Obecny tam cesarz zauważył, że kompozytor ukończył tylko partię skrzypcową a własną improwizował. Sonaty D-durKV 306 (op. 1 nr 6) oraz Es-durKV 302 (op. 1 nr 2) pochodzą ze zbioru 6 sonat dedykowanych elektorce Palatynatu Marii Elżbiecie, wydanych w Paryżu w 1778 roku. Z wyjątkiem wieńczącej tę publikację trzyczęściowej Sonaty D-dur, stworzonej nad Sekwaną, Sonata Es-durjest dwuczęściowa (jak pozostałe) i powstała rok wcześniej w Mannheimie.

Beethovenowska Sonata c-moll op. 30 nr 2 pochodzi ze zbioru trzech sonat dedykowanych carowi Aleksandrowi I, wydanych w Wiedniu w 1803 roku. To czteroczęściowe dzieło (jak symfonia) stanowi szczytowy przykład tego gatunku, wymaga wirtuozowskich umiejętności od muzyków wykonujących obie równoprawne partie. [Piotr Wilk]