Paul Lewis / Festiwal Katowice Kultura Natura - NOSPR

UWAGA! Z powodu choroby 13 maja br. nie wystąpi Piotr Anderszewski!
 

Zapraszamy na pierwszy w Polsce, długo oczekiwany koncert jednego z najwybitniejszych pianistów swojej generacji Paula Lewisa!

Jan Sebastian Bach (1685-1750) pozostawił trzy zbiory dzieł klawesynowych w gatunku suitowym: sześć suit francuskich, sześć suit angielskich oraz sześć partit, skomponowanych w latach 1726-1730 i umieszczonych potem w pierwszym zbiorze Clavierübung (1731). Partita B-dur BWV 825 nosi znamiona stylu francuskiego (m.in. punktowane rytmy courante, bogata ornamentyka sarabandy). Nie stroni od efektów wirtuozowskich, zwłaszcza w finałowym Gigue, wykorzystującym technikę krzyżowania rąk. Układ formalny – tradycyjny: po preludium seria pięciu tańców – odpowiada zasadzie unitas in varietate („jedności w różnorodności”).

Pierwsze tria, kwartety, koncerty i symfonie Ludwika van Beethovena (1770-1827) stoją pod znakiem Haydna i Mozarta. Inaczej z sonatami fortepianowymi: Beethoven, wirtuoz i rewolucjonista, od początku znajduje tu swą własną drogę. IV Sonatę Es-dur op. 7 (1796) określił w pierwodruku mianem sonata grande. O jej randze świadczy osobny numer opusowy – przypadek u wczesnego Beethovena wyjątkowy. Panuje tu iście symfoniczny rozmach, choć zarazem fakturę najwyraźniej „podpowiada” fortepian. A muzyka ta, wzburzona w części pierwszej (Czerny nie bez racji twierdził, że to właśnie ta wczesna kompozycja zasługiwałaby na przydomek Appassionata, bardziej nawet niż Sonata f-moll op. 57), w Largo con gran espressione otwiera bramy romantycznej wypowiedzi lirycznej: szlachetnej, pełnej i wstrząsającej. Allegro (z molowym triem) łączy charaktery tańca i scherza: pierwotnie była to jedna z bagatel, później włączona do sonaty. Finał spogląda wstecz – w stronę klasycznej równowagi, jakby Beethoven chciał zatrzeć swe własne ślady i po raz ostatni wpisać się w idiom Mozartowski.

Walce Fryderyka Chopina (1810-1849) to świadectwo najwyższej sublimacji, jaką ten gatunek muzyki mieszczańskiej i salonowej osiąga pod palcami genialnego artysty. Dwa walce w tonacji molowej – a-moll op. 34 nr 2 (1831) i f-moll op. 70 nr 2 (1841; wydany pośmiertnie) – wypełnia aura melancholii. W Walcu Des-dur op. 64 nr 1 przejawia się Chopinowski humor: utwór kończy się nim zdążymy się wsłuchać na dobre.

Carl Maria von Weber (1786-1826) zapisał się w historii muzyki jako autor pierwszej opery romantycznej Wolny strzelec (1821) – notabene podziwianej przez Chopina, który oglądał ją na deskach Teatru Wielkiego w Warszawie. Był jednak Weber także pianistą, i to wyśmienitym, o czym świadczą dwa dość popularne wciąż dzieła: Zaproszenie do tańca (1819) oraz Konzertstück f-moll (1821). Rzadziej wykonuje się  Grande Sonate As-dur op. 39 (1814-1816). Tymczasem Julius Benedict, uczeń Webera uznał ją za „największą i najdoskonalszą kompozycję mistrza, ze względu na oryginalność formy, głęboki patos i poetyckość uczuć”. Aurę tę zawdzięcza ta kompozycja okolicznościom biograficznym: miłości do śpiewaczki Caroliny Brandt, z którą Weber wkrótce (w roku 1817) się ożeni.

[Marcin Trzęsiok]