NOSPR / Łukasz Borowicz / Ewa Wolak / Muzyka polska za mało znana - NOSPR

Preludium symfoniczne „Polonia” (1915) skomponował Edward Elgar (1857–1934) na prośbę Emila Młynarskiego, współzałożyciela Filharmonii Narodowej w Warszawie. Adresatem dedykacji jest Ignacy Jan Paderewski. Prawykonaniu w londyńskiej Queen’s Hall towarzyszyła zbiórka na rzecz Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce – instytucji powołanej do życia przez Paderewskiego i Henryka Sienkiewicza. Słuchacze otrzymali też odezwę Paderewskiego, zdobioną biało-czerwoną wstążką. Elgar cytuje w Polonii polskie pieśni patriotyczne – Z dymem pożarów, Warszawiankę 1905 („Śmiało podnieśmy sztandar nasz w górę”), Mazurka Dąbrowskiego – jak również tematy z Fantazji polskiej Paderewskiego oraz Nokturnu g-moll Chopina.

Zamieszkały we Francji Piotr Moss (ur. 1949), jeden z plejady polskich uczniów Nadii Boulanger, kontynuuje dziś tradycję neoklasyczną. O utworze, który będzie miał światową premierę w NOSPR, kompozytor zanotował: „Cztery monologi antyczne powstały w 2012 roku i dedykowane są Ewie Podleś. Tekst został specjalnie napisany przez Antoniego Liberę. Są to cztery portrety antycznych bohaterek. Poszczególne części to: Ifigenia, Medea, Klitemnestra i Hekabe. Są to jakby sceny dramatyczne, może arie z oper, które mógłbym napisać, może napiszę. W tym aspekcie Monologi nawiązują do niewykonywanego jeszcze w Polsce utworu, który nazywa się Cinq airs d’opera („Pięć arii operowych”). Taki a nie inny wybór bohaterek określa, naturalnie, dramaturgię muzyczną. Utwór jest groźny, poważny, mroczny... Monologi zostały napisane na kontralt i orkiestrę, dość rozbudowaną. Obok klasycznego składu wielkiej orkiestry symfonicznej występuje tu klawesyn i dwa saksofony (altowy i barytonowy)”.

Emil Młynarski (1870–1935) – urodzony na Litwie kompozytor, skrzypek i dyrygent – doskonałe wykształcenie muzyczne odebrał w Petersburgu (studia kompozycji u Anatolija Ladowa, instrumentacji u Nikołaja Rimskiego-Korsakowa). Był znaczącą postacią światowego życia muzycznego (wysokie stanowiska zajmowane w Rosji i Stanach Zjednoczonych), ale większość czasu poświęcał Polsce (m.in. jako dyrektor Filharmonii Warszawskiej oraz konserwatorium).

Późnoromantyczna Symfonia F-dur „Polonia” (1910) posiada wprawdzie rysy fatalistyczne i melancholijne, jednak dominuje w niej ton bohaterski i optymistyczny, wbrew panującemu duchowi czasu (choć Młynarski i jemu składa trybut – cytując na początek symfonii wstęp do Tristana i Izoldy Wagnera). Patriotyczny charakter podkreślają nawiązania do muzyki polskiej (Bogurodzica, krakowiak Albośmy to jacy tacy).

Marcin Trzęsiok

Koncert pod patronatem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w ramach przedsięwzięcia TUTTI.pl promującego wykonawstwo muzyki polskiej.