NOSPR / Poranek noworoczny / 200. rocznica urodzin Stanisława Moniuszki - NOSPR

Wkrótce po sukcesie Verbum nobile Stanisław Moniuszko (1819-1872) oznajmił, że nie będzie „porywać się na przedmioty, które nie są nam swojskie. Nie powodzi mi się w obcej sferze, w której wyglądam jak Murzyn biało malowany”. Słowa wprawdzie nie dotrzymał – w 1869 skomponował Parię, którego akcja toczy się nad rzeką Ganges – wcześniej jednak, wiosną 1862 roku zarysował szkic partytury kolejnej opery komicznej, tym razem szerzej zakrojonej, zatytułowanej Straszny dwór. Prace wstrzymał wybuch powstania styczniowego. Moniuszko wrócił do pisania po klęsce zrywu narodowego, ubierając operę w anachroniczną szatę, tworząc coś w rodzaju muzycznego odpowiednika późniejszej Sienkiewiczowskiej Trylogii.

Prapremiera Strasznego dworu odbyła się 28 września 1865 na scenie Teatru Wielkiego w Warszawie. Przedstawienie odniosło oszałamiający sukces. Tak wielki, że carska cenzura zdjęła operę z afisza po zaledwie trzech wieczorach, uznawszy tytułowy „straszny dwór” za metaforę utraconej ojczyzny, postać Miecznika – za sumienie narodu, Hannę i Jadwigę – za Polskę wcieloną, której dwóch rodzimych wojów, Stefan i Zygmunt, ślubuje dozgonną wierność, zepsuty zegar – za symbol czasu zatrzymanego po tragedii rozbiorów. Niewykluczone, że cenzorzy lepiej wiedzieli, co w trawie piszczy, niż sam Moniuszko, który skarżył się w liście do przyjaciela: „Obecnie Straszny dwór zawieszony przez matkę naszą, cenzurę. Nikt zgadnąć nie może, z jakiego powodu. Możesz sobie wyobrazić, jak mnie to nie miło”.

Dorota Kozińska

Bilety w sprzedaży od 6 grudnia br.