NOSPR kameralnie / Sekstet dęty NOSPR - NOSPR

Urodzony w Czechosłowacji, BohuslavMartinů znaczną część życia spędził na emigracji – we Francji (studiował u Alberta Roussela), USA i Szwajcarii. Najbardziej znany i ceniony jako twórca muzyki kameralnej, napisał też 13 oper, 6 symfonii, kilka baletów i koncertów.

Sekstet na fortepian i instrumenty dęte nasuwa skojarzenia z częściej wykonywanym utworem Francisa Poulenca na podobną, chociaż nie identyczną obsadę (miejsce rogu w Sekstecie Martinů zajmuje drugi fagot), ale trzeba  pamiętać, że powstał kilka lat wcześniej, bo już w 1929 roku. Impuls do tworzenia niekonwencjonalnych składów instrumentalnych mógł z kolei Martinů czerpać z twórczości swego rodaka, Leoša Janáčka. W tętniącym życiem Paryżu bardziej niż rodzimy folklor inspirował go jednak francuski neoklasycyzm i amerykański jazz, zdobywający w latach 20. coraz większą popularność w Europie. Język muzyczny wykorzystuje tu pełną paletę możliwości kolorystycznych, jakie dają instrumenty dęte drewniane w kombinacji ze sobą oraz w zderzeniu z fortepianem, co w wielu momentach zachęciło kompozytora do rozwijania wątków komiczno-groteskowych.  Do głosu przebijają się także elementy jazzowe, tj. ragtimowe rytmy w stylu Scotta Joplina i frazy liryczno-bluesowe (już w części I, w której rywalizują z rytmem polki, a potem w obu Divertimentach). Na finał pozostawił Martinů zapamiętaną, zapewne w dzieciństwie, czeską piosenkę, którą bawi się w technice fugata, w połączeniu z dyskretnymi aluzjami do Błękitnej rapsodii Gershwina. 

Leopold "Leo" Smit, kompozytor holenderski, wykształcony w Konserwatorium w Amsterdamie, od 1927 roku  funkcjonował w bliskim kontakcie z francuską grupę Les Six. Silny wpływ na jego estetykę wywarły także dzieła Maurice’a Ravela i Igora Strawińskiego. W latach 30. działał zarówno w Brukseli, jak i na powrót w Amsterdamie. Uprawiał przede wszystkim muzykę kameralną, również z udziałem wokalistów. Neoklasyczny warsztat służył mu do tworzenia muzyki nasyconej z jednej strony wyrazem poruszającego liryzmu, a z drugiej humorem i radością życia. Ukończona w marcu 1943 r. Sonata na flet i fortepian uważana jest za jedno z najwybitniejszych dzieł w dwudziestowiecznej literaturze fletowej. 27 kwietnia 1943 r. Leo Smit został deportowany do obozu zagłady ludności żydowskiej w Sobiborze, gdzie 3 dni później został zamordowany.  W latach 80. XX w. jego twórczość, wcześniej zapomniana, powróciła do repertuaru. Przyczynił się do tego wydany wówczas czteropłytowy album, zawierający nagrania wszystkich jego kompozycji.

Gordon Percival Septimus Jacob ur. się w 1895 roku w Norwood, w pobliżu Londynu. Kształcił się w Royal College of Music, gdzie obok teorii i dyrygentury studiował kompozycję (u Charlesa Stanforda). W latach 1926-1966 sam zatrudniony był w RCM, jako nauczyciel kompozycji, orkiestracji i teorii (jednym z jego uczniów był Malcolm Arnold). Niektóre swoje utwory pisał z myślą o konkretnych studentach i zespołach akademickich. W latach 30. XX w. komponował muzykę baletową dla Sadler’s Jacoba Wells Ballet Company, m. in. balety pt. Uncle Remus, Sylfidy, Londyński poranek. Szczyt kariery Jacoba przypada na lata 50.; jego muzyka grana była m. in. na obejmującym wiele dziedzin nauki i sztuki Festiwalu Wielkiej Brytanii (1951) – wielkim wydarzeniu w powojennym życiu na wyspach brytyjskich oraz podczas koronacji Elżbiety II (1953). Jacob uprawiał niemal wszystkie gatunki muzyki, przede wszystkim orkiestrowe, chóralne i kameralne. Uchodził za autorytet w dziedzinie orkiestracji. Podręcznik jego autorstwa pt. Orchestral Technique (1931) uważany był za standard w tej dziedzinie. Jako kompozytor należał do grona konserwatystów, nie potrafił pogodzić się z brakiem melodii w muzyce awangardowej lat 60. Był zręcznym twórcą muzyki na zespoły instrumentów dętych i dzięki temu jego muzyka przetrwała w repertuarze do dzisiaj. Napisał w sumie ok. 400 kompozycji, w tym sporo literatury pedagogicznej. Cenione są także jego teksty o charakterze instruktaży, związane z nauczaniem.

Sekstet na instrumenty dęte i fortepian dedykowany został pamięci Aubrey'a Braina (1893-1955), wybitnego waltornisty brytyjskiego. Z głosek jego imienia i nazwiska utworzony został muzyczny motyw, użyty w tej kompozycji. 

 [Aleksandra Konieczna]