NOSPR kameralnie / "Byłam tam. Elżbieta Dzikowska. Argentyna" - NOSPR

Po śmierci Brazylijczyka Heitora Villa-Lobosa w 1959 roku Alberto Ginastera (1916-1983) z Argentyny stał się najbardziej znanym kompozytorem klasycznym w Ameryce Łacińskiej.  Aktywność na polu kompozycji rozpoczął jako zdeklarowany argentyński patriota, wykorzystując elementy ludowe i popularne (okres ten sam kompozytor określił mianem "nacjonalizmu obiektywnego"). Z czasem jego warsztat kompozytorski wzbogacił się o formy, cechy stylistyczne i techniki nowej muzyki zachodnioeuropejskiej, łącznie z atonalizmem, technikami seryjnymi i aleatoryzmem.

Skomponowany w 1934 r. Impresiones de la Puna  jest przykładem wczesnej orientacji Ginastery, w tym przypadku jego zainteresowaniami przedkolumbijskim dziedzictwem Ameryki Łacińskiej. Tytuł odnosi się do ponurego, skalistego pustkowia wysoko w północnych Andach, sercu starego imperium Inków. Krótki, trzyczęściowy utwór Ginastery stwarza zarówno dźwiękową wizję odległego górskiego krajobrazu, jak i wyobrażenie rdzennej muzyki miejscowych Indian.

Część I - Quena - przypomina o istnieniu fletu bambusowego, dziedzictwa kultury Inków, używanego przez Indian południowoamerykańskich zarówno do improwizacji solowej, jak i do towarzyszenia pieśniom. Melodia o nostalgicznym wyrazie prowadzi do solowej partii fletu.

Część II - Cancion - nawiązuje do yaravi, melancholijnej pieśni o nieszczęśliwej miłości, ale mimo żałobnej aury kończy się w żywym, pulsującym rytmie. 

Część III -  Danza - to wirujący taniec w synkopowanym rytmie, z wolniejszym środkowym interludium i z fletem wykonującym kwieciste arabeski.

Ástor Piazzolla (1921-1992) napisał Koncert podwójny na bandoneon, gitarę i orkiestrę smyczkową na V Międzynarodowy Festiwal Gitarowy w Liège, który odbył się w 1985 roku. Na premierze Piazzolla zagrał partię bandoneonu, a partię gitary - argentyński gitarzysta Cacho Tirao. Solistom towarzyszyła Filharmonia Liège pod dyrekcją kubańskiego kompozytora, dyrygenta i gitarzysty Leo Brouwera. Jeden z biografów Piazzolli sugeruje, że kompozytor czerpał inspirację z muzyki angielskiego kompozytora Williama Waltona (którego żona pochodziła z Argentyny). Istnieje też aranżacja koncertu na duet gitarowy z zespołem smyczkowym.

Część I - Lentament - ogranicza obsadę do dwóch instrumentów solowych, które sprawiają wrażenie dwóch przekazywanych obok siebie improwizowanych monologów, utrzymanych w aurze dojmującej nostalgii i tęsknoty.  

Część centralna określona została jako Milonga. Jest to forma pieśni w rytmie tanga, ale podanego łagodniej niż zazwyczaj, bez ekspresyjnych akcentów. Zgodnie z tradycją milongi,  część ta ma postać nastrojowego duetu, w formie pytań i odpowiedzi. 

Finał to typowe tango nuevo: rytm tanga mniej dosłowny, wyraz wzmożonej aktywności w zakończeniach fraz, efekty perkusyjne, liryczne wątki i inne charakterystyczne dla Piazzolli cechy stylistyczne. nawiązujące zarówno do południowoamerykańskiej jak i północnoamerykańskiej muzyki popularnej.  

Argentyńczyk Máximo Diego Pujol (ur. w 1957 r.) jest absolwentem Konserwatorium im. Juan José Castro Conservatory w Buenos Aires. Zdobył liczne nagrody i wyróżnienia, zarówno jako kompozytor, jak i gitarzysta. Od 1995 r. prowadzi klasę gitary w Konserwatorium im. Manuela de Falli w Buenos Aires. Inspirację czerpie z muzycznej tradycji Argentyny, a szczególnie jej form zrodzonych u wybrzeży Rio de la Plata i łączy ją z akademickim warsztatem wypracowanym w europejskich uczelniach. Przyczynia się do wzbogacenia światowego repertuaru gitarowego.  

Suita Buenos Aires to rodzaj dźwiękowej wycieczki po argentyńskiej stolicy. Tytuły części wskazują na różne jej dzielnice. Nuova Pompeya to obszar, z którego wywodzi się tango, Palermo – dzielnica włoska, San Telmo – stara dzielnica z licznymi kafejkami i bazarami i na koniec Microcentro - serce miasta, siedziba finansjery, biznesu i szerokich miejskich arterii. Pojol klarownie oddaje ducha i atmosferę tych miejsc.

Aleksandra Konieczna

Wydarzenie objęte patronatem Ambasady Argentyny w Polsce