NOSPR kameralnie - NOSPR

William Kraft - kompozytor-perkusista, emerytowany profesor University of California w Santa Barbara, gdzie prowadził katedrę kompozycji. Był także kompozytorem-rezydentem w Filharmonii w Los Angeles, a wcześniej perkusistą tej orkiestry. Kierowany przez niego Los Angeles Percussion Ensemble wykonywał nowatorskie utwory takich kompozytorów jak:  Ginastera, Harrison, Křenek, Strawiński i Varèse, którzy stosowali na szerszą skalę zespoły instrumentów perkusyjnych. Jest twórcą m. in. Koncertu na kwartet perkusyjny i orkiestrę oraz Koncertu na kotły i orkiestrę, a także serii Encounters, liczącej obecnie 15 dzieł, z których każdy zestawia zespól perkusyjny z wybranym instrumentem wchodzącym w skład orkiestry symfonicznej. W Kwartecie Kraft ogranicza obsadę do samych instrumentów perkusyjnych, wśród których wiodącą rolę odgrywają subtelnie brzmiące wibrafony i bębny różnej wielkości. Obok nich użyte będą także dzwonki, tempelblock, trójkąty, fleksaton, krotale, talerze.   

Jerzy Bauer absolwent łódzkiej PWSM (obecnie Akademia Muzyczna),  od wielu lat prowadzi w niej klasę kompozycji. Studiował także u Nadii Boulanger w Paryżu. Koncentruje się na utworach inspirowanych muzyką epok minionych. Jego estetykę ukształtowała fascynacja utworami Bartóka, Ravela i Strawińskiego. Ceni formalną przejrzystość i kolorystyczne wyrafinowanie, a jego utwory to często aluzje do konkretnych dzieł lub twórców minionej epoki.  Divertimento z 1965 roku nawiązuje do prawykonanej w 1937 roku Sonaty Béli Bartóka, pomysłodawcy zespołu instrumentalnego złożonego z dwóch fortepianów i perkusji. Bartok – a za nim także Bauer - był orędownikiem nowego podejścia do natury fortepianu, w której dostrzegał pokrewieństwo z instrumentami perkusyjnymi. Uwalniał go od funkcji kantylenowej, a powierzał przede wszystkim zadania w zakresie rytmu i dynamiki, niekiedy zaskakująco żywiołowe, a nawet agresywne. Instrumenty perkusyjne natomiast cenił bardziej za wartości kolorystyczne.

Zasób doświadczeń kompozytorskich Michaela Daugherty, amerykańskiego pianisty, twórcy i nauczyciela, obejmuje zarówno europejską awangardę lat powojennych (studia w IRCAM w Paryżu, udział w Letnich Kursach Nowej Muzyki w Darmstadt), jak i grę w zespołach jazzowych (przez jakiś czas był asystentem Gila Evansa). György Ligeti zachęcił go do syntezy muzyki komputerowej, jazzu, rocka i amerykańskiej muzyki popularnej z tradycyjną muzyką koncertową.

Lounge Lizards (tytuł jest idiomem – oznacza osobę, która leniuchując, spędza czas w salonach i nocnych klubach)  jest muzycznym wspomnieniem czasów, kiedy kompozytor starał się zarobić na czesne, grając na fortepianie (lub pianinie) w zespołach jazzowych, zarówno w Ameryce, jak i w Europie. Tytuły kolejnych części kompozycji przypominają kilka takich ważnych dla niego miejsc.    

Living room  z 1940 roku to jeden z wcześniejszych utworów Johna Cage’a, prekursorski w dziejach gatunku teatru instrumentalnego (zazwyczaj rozpoczyna się je w latach 50. XX wieku); impuls i rytm są tu jednak w dalszym ciągu ważnymi elementami. Funkcję instrumentów pełnią przedmioty domowe - blat stołu, gazety, naczynia kuchenne oraz elementy architektoniczne - podłoga, rama okienna etc. Living room spełnia także kryteria tzw. Gebrauchmusik, czyli muzyki użytkowej, do wykonania  w salonie, w kameralnym, codziennym otoczeniu. Części I, III i IV przeznaczone są na wspomniane „instrumenty perkusyjne”; część II, z tekstem o charakterze narracyjnym – na 4 głosy.  Materiałem muzycznym dla Cage’a są tu frazy, słowa, sylaby i głoski tego wersu.

Germain Tailleferre to jedyna kobieta w grupie Les Six, zaprzyjaźniona także z Ravelem. Najważniejsze w jej dorobku są utwory skomponowane w latach 20. XX w., ale aktywność twórczą utrzymała do końca życia (zm. w 1983 r.). Obok dzieł scenicznych i muzyki filmowej skomponowała wiele utworów fortepianowych, w tym także na 2 fortepiany  (niektóre o przeznaczeniu pedagogicznym). Partitę na 2 fortepiany i kwartet perkusistów (1964), zatytułowała analogicznie do kompozycji Debussy'ego z cyklu Images  jako Hommage à Rameau. Jak sugeruje ów tytuł, kompozytorka pozostała wierna francuskiej tradycji, którą przejęła z rąk Fauré i Ravela. Z upodobaniem stosowała konwencję pastiszu, a osiemnastowieczne wzory podpowiadały jej muzykę błyskotliwą, beztroską w nastroju, z humorystycznym niekiedy potraktowaniem modernistycznych technik, chociaż nie unikała też wyrazu zadumy i pogłębionej  refleksji.

Aleksandra Konieczna