NOSPR kameralnie - NOSPR

Gustav Holst ur. w 1874 roku  w Cheltenham (Anglia) pochodził z rodziny łotewskich emigrantów, od trzech pokoleń aktywnych w dziedzinie muzyki; grał na fortepianie, skrzypcach, puzonie; komponować zaczął w wieku 12 lat.  Będąc studentem Royal College of Music poznał Ralpha Vaughana Williamsa, z którym przyjaźnił się potem przez całe życie i który zainteresował go pieśniami ludowymi oraz dawną muzyką religijną i taneczną. Holst obok działalności twórczej zajmował się także nauczaniem muzyki. W 1904 objął stanowisko dyrektora muzycznego Szkoły Św. Pawła dla dziewcząt (St. Paul's Girls' School) w Hammersmith, jednej z dzielnic Londynu). Suita św. Pawła jest kompozycją przeznaczoną dla żeńskiej orkiestry tejże szkoły. Nawiązująca do tradycyjnych pieśni (Green sleeves) oraz  renesansowych tańców angielskich i irlandzkich (jig, dargason) Suita spełniała początkowo rolę ściśle dydaktyczną, z czasem jednak jej oryginalny rys i pogodny nastrój sprawił, że weszła na trwałe do repertuaru orkiestr smyczkowych.

Serenada Edwarda Elgara z 1892 roku to jedna z jego najwcześniejszych kompozycji, które przetrwały z repertuarze. Nie brak jej młodzieńczego wdzięku, ujmującej prostoty i szczerości wyrazu, ale pod względem warsztatowym jest utworem w pełni dojrzałym, zwłaszcza w liryczno-elegijnej części Larghetto. Czasami porównywana z Serenadą włoską Hugona Wolfa (której orkiestrowa wersja pochodzi z tego samego roku), okazuje się subtelniejsza, a momentami bardziej melancholijna, zainspirowana - co oczywiste - klimatem Północy.

Sam Elgar uważał Serenadę za swoje ulubione dzieło; włączył ją nawet do zrealizowanego na rok przed śmiercią nagrania gramofonowego, z udziałem London Philharmonic Orchestra pod własną dyrekcją.

Serenada C-dur Piotra Czajkowskiego to jeden z najbardziej finezyjnych utworów rosyjskiego twórcy i jednocześnie żelazna pozycja w repertuarze orkiestr smyczkowych. Wykonana po raz pierwszy w 1881 r. w St. Petersburgu miała być hołdem złożonym Mozartowi i jego słynnej Serenadzie Eine kleine Nachtmusik. Utwór Czajkowskiego to w  istocie czteroczęściowa symfonia w miniaturowej obsadzie. Brak innych, poza smyczkowymi, grup instrumentalnych kompensowany jest tu gę­stym, wielopiętrowym brzmieniem i aktywnością wszystkich wykonawców. W efekcie - znakomita instrumentacja, ale także melodyjne i wyraziste tema­ty (nawiązujące także, jak np. walc w części II, do XIX-wiecznej muzyki baletowej, a w finale do muzyki ludowej) i mistrzowska technika ich rozwijania działają niezmiennie porywają­co na słuchaczy.

[Aleksandra Konieczna]