NOSPR / Jerzy Salwarowski - NOSPR

Carl Nielsen (1965-1931), narodowy kompozytor duński, radził kiedyś młodszemu koledze: „Tonalność, klarowność, siła!”. Taka jest jego własna muzyka: pełna energii, jakby nie z ducha północy poczęta. Uwertura Helios (1903) należy do najpopularniejszych utworów Nielsena. W efektownej szacie orkiestrowej przedstawia dzienny bieg słońca oglądany z Akropolu: tajemniczy początek, ekstazę, ukojenie.

Mieczysław Karłowicz (1876-1909) był przeciwieństwem Nielsena: introwertyk, melancholik, panteista. We wczesnym Koncercie skrzypcowym (1902) te modernistyczne cechy są jeszcze ukryte. Partytura stoi pod znakiem wielkich koncertów romantycznych. Urzeka liryzmem i naturalnością. Zapowiada wielki talent, który na szczęście zdąży się jeszcze objawić w sześciu poematach symfonicznych. A potem Karłowicz zginie w Tatrach.

Symfonia d-moll (1888) jest jedynym dziełem tego gatunku w katalogu kompozytora belgijskiego, Césara Francka (1822-1890). Łączył on cechy francuskie (barwność, zmysłowość) i niemieckie (rygor, konstrukcję). Miał też wspaniały zmysł melodyczny. Zgodnie z wypracowanym stylem własnym, a także z tendencją muzyki francuskiej owego czasu, Symfonia osiąga kulminację w wielkim, syntetycznym finale. Powracają tam przemienione tematy wcześniejsze, a słuchacz ma wrażenie, że przeszedł metamorfozę: od poczucia braku do pełni. [Marcin Trzęsiok]