NOSPR / Andrzej Borejko - NOSPR

Przed koncertem, o godz. 18.45 Towarzystwo Przyjaciół NOSPR zaprasza do sali kameralnej na spotkanie z Ewą Kafel, która omówi wykonywane tego wieczoru utwory.

IV Koncert skrzypcowy (1984) można uznać za szczytowy moment i zapowiedź końca pewnej epoki w twórczości Alfreda Sznitkego (1934-1998). To arcydzieło polistylizmu, czerpiące ze spuścizny baroku, klasyków wiedeńskich, Ivesa i Mahlera, zabarwione jednak specyficznie rosyjskim liryzmem. Kompozytor spiął utwór przedziwną klamrą: zniekształconą melodią słynnego kurantu westminsterskiego, który rozbrzmiewa co kwadrans z wieży zegarowej parlamentu w Londynie. W kolejne części Sznitke wplótł odniesienia do Bachowskich preludiów, romantycznej literatury skrzypcowej i stylu galant, potęgując efekt muzycznego teatru wprowadzeniem dwóch „cadenza visuale”, w których solista pozoruje grę na instrumencie – a słuchacz odbiera nieistniejące dźwięki uchem wyobraźni.

Pracując nad IV Symfonią, Gustav Mahler (1860-1911) podkreślał, że utwór będzie się diametralnie różnił od jego poprzednich symfonii: „Podobnie jak życie idzie naprzód, tak i ja odkrywam nowe ścieżki w każdym nowym dziele”. To najkrótsza i najbardziej klasyczna w formie, a zarazem ostatnia z tak zwanych Wunderhorn-Sinfonien, nawiązujących do wcześniejszego cyklu Des Knaben Wunderhorn. Prawykonanie przyjęto lodowato: słuchacze nie wiedzieli, jak interpretować wizję poczciwej śmierci, grającej na przestrojonych skrzypcach i naiwny obraz niebiańskich uciech w części Sehr behaglich. Nie wyczuli w Czwartej ani kpiarskiej ironii, ani przejmującej melancholii. Piosnka o świętym Łukaszu, szlachtującym wołu, dopiero dziś mrozi nam krew w żyłach.

Dorota Kozińska