NOSPR / Alexander Liebreich / Śląskie Dni Muzyki Współczesnej - NOSPR

Przed koncertem, o godz. 18.45 Towarzystwo Przyjaciół NOSPR zaprasza do sali kameralnej na spotkanie z Karolem Bulą, która omówi wykonywane tego wieczoru utwory.

Partyturę poprzedniej Symfonii Andrzej Panufnik (1914-1991) spakował do walizki wypełnionej po brzegi rękopisami – ponoć jedynej, jaką ze sobą zabrał, opuszczając Polskę w 1954 roku. Rok później, mimo sukcesu Symfonii pokoju za oceanem, kompozytor zdecydował się wycofać utwór z katalogu swoich dzieł, uznawszy, że jest zbyt długi i „zanadto nabrzmiały emocjami”. Po niemal dekadzie pobytu na emigracji emocje wróciły ze zdwojoną siłą. W 1963 Panufnik ukończył Sinfonię sacra, napisaną z okazji nadchodzącej rocznicy  tysiąclecia chrztu i państwa polskiego. „Chciałem, aby ta kompozycja była bardzo polska w charakterze, a także by podkreślała tradycję katolicką, tak mocno zakorzenioną w kraju mojego urodzenia” – wyznał w komentarzu odautorskim. „Programowa treść muzyki sprawia, że słuchacz wciąż może czuć atmosferę pola bitewnego i modlitwy. Oba te czynniki usiłowałem włączyć do mojej symfonii, akcentując ich emocjonalną siłę”. Ten mistrzowsko skonstruowany, a mimo to przystępny w odbiorze utwór nie zyskał uznania polskiej krytyki, która po pierwszym wykonaniu na Warszawskiej Jesieni (1978) uznała go za przykład nowego, „bogoojczyźnianego” romantyzmu.

Ciekawe, jak zabrzmi dziś – w zestawieniu z utworem Roxanny Panufnik (ur. 1968), której twórczość cechuje podobna jak u ojca precyzja i emocjonalność, i która swą pierwszą mszę napisała jako szesnastolatka. Podtytuł Mszy za Polskę – Wierna podróż – zdaje się sugerować, że w rodzinie Panufników nostalgia przechodzi z pokolenia na pokolenie.

Dorota Kozińska

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Roxanna Panufnik

Urodzona w 1968 r., studiowała kompozycję w Royal Academy of Music. Dorobek twórczy artystki obejmuje różnorodne formy i gatunki – od opery, przez muzykę baletową, teatralną, utwory chóralne, orkiestrowe i kameralne, po muzykę filmową i telewizyjną. Jej dzieła wykonywane są na całym świecie.

Roxanna Panufnik jest głęboko zafascynowana muzyką świata, co znalazło najpełniejszy wyraz w utworze Four World Seasons, skomponowanym dla skrzypaczki Tasmin Little; premiera dzieła zainaugurowała Music Nation – inicjatywę BBC Radio 3 zorganizowaną z okazji Igrzysk Olimpijskich w Londynie. Na wzmiankę w tym kontekście zasługuje również płyta Love Abide (Warner Classics) i utwór Dance of Life – Tallinn Mass, zamówiony przez Filharmonię w Tallinie dla uczczenia pełnienia przez to miasto roli Europejskiej Stolicy Kultury.

Kompozytorkę interesuje głównie budowanie muzycznych mostów międzywyznaniowych, czemu dała wyraz w Koncercie skrzypcowym „Abraham”, skomponowanym dla Daniela Hope’a. Utwór ten, łącząc śpiew chrześcijański, muzułmański i żydowski, stanowić miał muzyczną analogię faktu, że wspomniane trzy wyznania są monoteistyczne. Został on następnie przerobiony na uwerturę, wykonaną w 2008 r. przez Światową Orkiestrę na rzecz Pokoju pod batutą Valerego Gergieva w Jerozolimie i Londynie, a w 2014 r. zaprezentowaną podczas festiwalu BBC Proms. Opera Silver Birch, skomponowana przez artystkę w 2017 r. na zamówienie Garsington Opera, cieszyła się ogromną popularnością wśród publiczności i entuzjastycznym przyjęciem międzynarodowej krytyki.

Bieżący sezon, w którym Roxanna Panufnik obchodzi 50. urodziny, przynosi szereg projektów, m.in. dwa monumentalne dzieła wokalno-instrumentalne; pierwsze z nich wieńczy festiwal BBC Proms (Last Night of the Proms), a drugie – oratorium Wierna podróż – Msza za Polskę (Faithful Journey – A Mass for Poland) – zostało zamówione przez Orkiestrę Symfoniczną Miasta Birmingham i Narodową Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach dla uczczenia 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Kompozytorka pracuje ponadto nad nowym zamówieniem na 2019 r. dla Marin Alsop i Orkiestry Symfonicznej w Baltimore.

Utwory Roxanny Panufnik wydaje Peters Edition Ltd., a ich nagrania ukazują się m.in. nakładem Warner Classics, Signum, Chandos i EMI Classics.