NOSPR / Alexander Liebreich - NOSPR

II Koncert fortepianowy B-dur op. 83 (1881) napisał Johannes Brahms (1833-1897) u szczytu kariery. Budapesztańską premierę, z kompozytorem jako solistą, przyjęto entuzjastycznie. Dzieło posiada rozmach iście symfoniczny, stąd nietypowy, bo czteroczęściowy układ (ze scherzem jako ogniwem drugim, dołączonym ex post). Partia fortepianu, choć wymagająca najwyższej maestrii, nie jest otwarcie wirtuozowska – raczej w typie symfonii koncertującej, z licznymi interakcjami między solistą i… solistami orkiestry. Romantyczną aurę wprowadza od pierwszego taktu róg, symbol natury. Finałowe rodno posiada epizody w typie węgierskim, w których żywiołowość łączy się z melancholią. Nie bez znaczenia dla interpretacji Koncertu jest też fakt, że tematy Andante rozwinięte zostały później przez Brahmsa w postaci pieśni: Coraz cichszy jest mój sen oraz Oczekiwanie śmierci.

Symfonia alpejska (1915) należy do grupy dzieł, w których Ryszard Strauss (1864-1949) inspirował się filozofią Fryderyka Nietzschego (w tym przypadku książką Antychrześcijanin). Jest to w zasadzie poemat symfoniczny (ostatni, pisany w okresie, kiedy ciężar jego aktywności twórczej przenosi się na pole opery), jednoczęściowy, podzielony na 22 epizody wewnętrzne, opatrzone tytułami. Przedstawia przeżycia człowieka, który spędza cały dzień w Alpach – od wschodu słońca po zamierzch. Strauss tak objaśniał sens utworu: „oczyszczenie moralne mocą własnego wysiłku, wyzwolenie przez pracę, uwielbienie wiecznej, wspaniałej natury”. Partytura wymaga gigantycznej orkiestry (w sekcji perkusji znajdują się maszyny wiatrowe i burzowe), więc wykonywana jest stosunkowo rzadko. Ale o estymie, jaką cieszy się Symfonia alpejska, świadczy symboliczny fakt: tę właśnie kompozycję (w nagraniu Herberta von Karajana) umieszczono na pierwszej płycie kompaktowej. [Marcin Trzęsiok]