NOSPR / 120. rocznica urodzin Bolesława Szabelskiego - NOSPR

Wybitna twórczość Bolesława Szabelskiego (1896-1979) czeka na swój renesans. Jako uczeń Karola Szymanowskiego, a zarazem nauczyciel Henryka Mikołaja Góreckiego, był istotnym ogniwem w łańcuchu tradycji muzyki polskiej. W Katowicach pamięta się o nim również jako o jednym z pierwszych profesorów Konserwatorium Muzycznego, w którym wykładał od momentu jego założenia (1929). Jego twórczość zaczyna się pod znakiem neoklasycyzmu, by dość nieoczekiwanie, w późnym okresie (m.in. pod wpływem Góreckiego) otworzyć się na prądy awangardowe. Rzadko można usłyszeć w całości Suitę na orkiestrę (1936), mimo że jedna z jej części – Toccata – zyskała swego czasu popularność tak wielką, iż stała się koncertową wizytówką kompozytora.

Nokturn i tarantella op. 28 (1915) należy do najpopularniejszych utworów Karola Szymanowskiego (1882-1937). Zawdzięcza to świadomemu nawiązaniu do wirtuozowskiej tradycji XIX wieku (są tu echa m.in. Scherza-tarantelli Henryka Wieniawskiego), wzbogaconej o zdobycze własnego stylu skrzypcowego (w tym samym roku powstają też sławne Mity). Wpisuje się ta muzyka zarazem w krąg utworów śródziemnomorskich, z wyraźnymi aluzjami do idiomu hiszpańskiego, cygańskiego, włoskiego. Wersję orkiestrową Grzegorz Fitelberg sporządził w roku 1937.

Pieśni o radości i rytmie op. 7 (1956, rew. 1960) uchodzą za pierwsze znaczące dzieło Henryka Mikołaja Góreckiego (1933-2010). Tytuł przywołuje jeden z wierszy Julina Tuwima, z jego wczesnego tomu Czyhanie na boga. Tam wizja epifaniczna: objawienie „miliarda wszechświatów” doznane „pod parasolem gwiazd” („dochodzę do siebie: / Do wielkiej radości i wielkiego rytmu”). U Góreckiego niewiele jest nastroju misterioso. Dwa fortepiany i niewielka orkiestra ze sporym udziałem perkusji trwają w stanie ekstazy witalistycznej, wyzwalając energie iście pierwotne – choć materiał muzyczny wywiedziony został z frazy o charakterze chorałowym (Bogurodzica?).
[Marcin Trzęsiok]