NOSPR - NOSPR

Dwa dzieła znane tak dobrze, że warto posłuchać raz jeszcze – i może inaczej niż dotychczas. I Koncert fortepianowy b-moll op. 23 Piotra Czajkowskiego powstał na przełomie lat 1874 i 1875. Aż trudno uwierzyć, że adresat pierwotnej dedykacji, Nikołaj Rubinstein, uznał go za nieciekawy. Zdumiony i rozczarowany Czajkowski dedykował więc utwór Hansowi von Bülowowi, wielkiemu pianiście i dyrygentowi. Koncert urzeka szlachetnością tematów, z których niektóre są zapożyczeniami z muzyki ludowej – rosyjskiej, ukraińskiej i francuskiej. Kompozycja ta wymaga pianistyki najwyższych lotów. Trzeba przejść karkołomne pasaże i oktawy, relikty stylu brillant, ale trzeba też uchwycić atmosferę romantycznej idylli. Solistą będzie Alexander Gavrylyuk, wybitny pianista ukraiński młodego pokolenia, zwycięzca wielkich międzynarodowych konkursów (w 1999 – Konkurs Vladimira Horowitza, w 2000 – Konkurs w Hamamatsu, w 2005 – Konkurs Artura Rubinsteina). Kiedy pod koniec życia zapytano Beethovena, którą ze swych kompozycji ceni najwyżej, odpowiedział, że III Symfonię Eroicę op. 55. Jej premiera w roku 1805 wystawiła publiczność na ciężką próbę: nigdy dotąd nie słyszano symfonii tak potężnej i tak długiej. To arcydzieło nawiązuje do muzyki baletowej Dzieła Prometeusza (1801). Stąd jej taneczny charakter – dość nieoczekiwany w przypadku symfonii heroicznej. Eroica jest wyrazem republikańskiego zapału Beethovena: Napoleon Bonaparte, jak Prometeusz, przynosi ludziom światło miłości (Es-dur ma także taką symbolikę) i wolności. Wprawdzie Napoleon nie okazał się godzien takiego zaszczytu i dedykacja została zniszczona, ale niezłomna była wiara Beethovena w Prometeuszów lepszego, demokratycznego świata. [Marcin Trzęsiok]