Kwartet Śląski/ Między Wschodem a Zachodem - NOSPR

Trzej kompozytorzy dziwnie do siebie podobni. Gustaw Mahler (1860–1911), czeski Żyd i dyrygent-wagabunda, który idąc żmudnym szlakiem zdobył dwa najwyższe szczyty muzycznej kariery – dyrygenta Opery Wiedeńskiej i Filharmonii Nowojorskiej. Ojcem Alfreda Schnittkego (1934–1998) był Żyd z Frankfurtu nad Menem, matką – Niemka nadwołżańska. Jako nastolatek Schnittke mieszkał przez dwa lata we Wiedniu, gdzie zrozumiał, że muzyka będzie jego światem. Ale siły twórcze otwierały się dlań w Rosji, mimo że była to Rosja Sowiecka. Dopiero pod koniec życia przeniósł się do Hamburga. Mieczysław Weinberg (1919–1996) urodził się w Warszawie w rodzinie Żydów mołdawskich. Wojenna odyseja rzucała nim w różne strony. Ostatecznie osiadł w Moskwie, protegowany przez Szostakowicza, który cenił Weinberga nadzwyczajnie.
Kwartet fortepianowy (1877) Mahlera jest dziełem młodzieńczym i niedokończonym. Powstała tylko jedna część. Schnittke, mistrz postmodernistycznej „muzyki o muzyce”, sięgnął po Mahlerowskie szkice do części drugiej (scherza). Ze zderzenia tych dwóch wizji zrodził się Kwartet fortepianowy (1988) Schnittkego. Kwintet fortepianowy (1944) Weinberga jest dziełem autonomicznym, o nietypowej, bo pięcioczęściowej budowie. Patos, ale patos głęboko przeżyty, łączy się tu z tragiczną ironią, której wzorce odnajdywał Weinberg, tak jak i Szostakowicz, u Mahlera. [Marcin Trzęsiok]