Kwartet Śląski / Między Wschodem a Zachodem - NOSPR

W muzyce rosyjskiej istnieje nurt mało znany, a ciekawy – twórczości akordeonowej. Różne uwarunkowania się na to złożyły, niemałą rolę odegrała tradycja muzykowania domowego i podwórkowego, a także tradycja folklorystyczna związana z bajanem. Po rosyjskiej szkole akordeonowej pozostał katalog dzieł wielkiego formatu, do których powszechnie dziś sięgają akordeoniści całego świata. Twórczość Wasilija Andrejewicza Załotariowa (1942–1975) należy do tej właśnie skarbnicy. Oddany sztuce całym sercem introwertyk i idealista, który odebrał sobie życie, kiedy osiągnął wiek Chrystusa – Zołotariow był w ZSRR przybyszem z innego świata. Na wpół samouk, nieobecny w oficjalnych strukturach życia muzycznego, ze zmiennym powodzeniem szukający uznania w Moskwie, ale tęskniący do Magadanu – miasta na rosyjskim Dalekim Wschodzie, gdzie przebywał wiele lat. III Sonata na akordeon solo to muzyka skrajnie dramatyczna, jakby walka dobra ze złem. Niby absolutna, ale zawierająca intrygujące cytaty – m.in. z Verklärte Nacht Arnolda Schönberga. Sekstet smyczkowy Verklärte Nacht op. 4 (1899) pochodzi z wczesnej, późnoromantycznej fazy twórczości Arnolda Schönberga. Rzecz nietypowa – ten kameralny utwór należy do gatunku muzyki programowej. Opiera się na poemacie Richarda Dehmla (wydrukowanym w partyturze). Podczas nocnego spaceru toczy się rozmowa kobiety i mężczyzny. On jest jej kochankiem, a ona jest w ciąży ze swym mężem, którego nie kocha. On obiecuje, że poczęte dziecko uzna za swoje. Kochankowie odchodzą przemienieni rozgwieżdżoną nocą. Muzyka wiernie podążą za strukturą (pięciu nierównym strofom odpowiada pięć wewnętrznych części) i treścią wiersza. Jej bogactwo zapiera dech, a utwór, jak często u Schönberga, powstał szybko, bez kalkulacji, w przypływie natchnienia. [Marcin Trzęsiok]