Kwartet Śląski / Między Wschodem a Zachodem - NOSPR

Władimir Martynow (ur. 1946), syn wybitnego moskiewskiego muzykologa, wychował się w domu pełnym muzyki, muzyków i partytur. Za młodu próbował wszelkich stylów i zajęć, łącznie ze studiem elektronicznym, rockiem i wyprawami etnomuzykologicznymi. Zniechęcony miałkością i skostnieniem kultury w ZSRR, pod koniec lat 70. XX wieku wycofał się z życia muzycznego. Zanurzył się w studiowanie tradycyjnej muzyki prawosławnej. Kiedy po upadku ZSRR powrócił do komponowania, czynił to ze świadomością, którą wypowiedział w tytule swego manifestu – Koniec epoki kompozytorów. Jego diagnoza wyczerpania żywotnych źródeł Zachodu jest zarazem proklamacją nowego początku, muzyki jakby bezosobowej („Muzyka tam się zaczyna, gdzie kończy się osoba”). Inspirowany amerykańskim minimalizmem i technikami modlitewnej ekstazy pisze dzieła, w których cytuje niby mantrę, wyimki z dzieł i stylów historycznych. W Schubert-Quintet (Unfinished) pragnie „przedłużyć na wieki każdy moment dźwięku, sprawdzić każdy zwrot i każdą schubertowską pauzę niby przez powiększające szkło, a może nawet przez mikroskop”. Cytaty pochodzą głównie z Kwintetu smyczkowego, ale układ utworu stanowi zarazem aluzję do Symfonii h-moll Niedokończonej.

Kwintet smyczkowy, arcydzieło kameralistyki wszechczasów, napisał Schubert latem 1828. Idzie tu w ślady Mozarta: podejmuje (jak Mozart pod koniec życia) tradycję gatunku niezwykłego, „manierystycznego”. Wszak klasyczną postacią muzykowania kameralnego stał się w drugiej połowie XVIII wieku kwartet smyczkowy. Schubertowski kwintet ma, w porównaniu z kwintetami Mozarta, ciemniejszy koloryt – podwojone są wiolonczele, nie altówki. Rozgrywa się w nim dramat pożegnania z życiem, pełen tonów tragicznych. Ale to nie one przeważają: góruje elegijna pogoda, „niebiańskie dłużyzny”. I nawet tutaj słychać wiedeńską Gemütlichkeit. [Marcin Trzęsiok]