Kwartet Śląski / Jonathan Plowright / Wajnberg w Polsce - NOSPR

W XI Kwartecie smyczkowym F-dur op. 89 (1966) ujawnia się wyraźnie jedna z cech naczelnych muzyki Mieczysława Wajnberga (1919-1996) – powściągliwość. Świadczy o niej niespotykane użycie tłumików: aż dwie i pół (z czterech) części grane są ten dyskretny sposób. Ponadto ekstensywne partie pizzicato także wzmacniają ów efekt. Jest to kwartet pełen ambiwalencji i suspensu, w którym ani rozpacz ani pocieszenie nie dochodzą w pełni do głosu.

Tadeusz Baird (1928-1981) – dziś przebywający w czyśćcu zapomnienia, a kiedyś zaliczany do Wielkiej Piątki nowej muzyki polskiej (obok Lutosławskiego, Pendereckiego, Góreckiego i Serockiego) – nigdy nie rezygnował z ekspresji na rzecz eksperymentów formalnych i brzmieniowych. Ale zarazem chciał być kompozytorem nowoczesnym. Nic dziwnego, że jego wzorem stał się Alban Berg, twórca „serializmu z ludzką twarzą”. Kwartet smyczkowy (1957), w którym Baird zerwał z przestarzałym wówczas idiomem neoklasycznym i sięgnął po techniki serialne, czerpie inspirację z Suity lirycznej (na kwartet smyczkowy) Berga.

Ignacy Friedman (1882-1948), uczeń Leopolda Leszetyckiego, był jednym z największych pianistów XX wieku. Jego twórczość kompozytorska, głównie fortepianowa, popadła w zapomnienie. Niedawne ukazanie się nagrania Kwintetu fortepianowego c-moll (1918) zwróciło na nią uwagę. Jest to jego najwybitniejsze osiągnięcie w tym zakresie: dramatyczne kontrasty części głównej znajdują dopełnienie w monumentalnych wariacjach ogniwa środkowego i bezpretensjonalnym, efektownym finale. Wszystko to utrzymane w stylu późnoromantycznym, w którym jednak dominuje ton bardziej poetycki niż wirtuozowski.

Marcin Trzęsiok