Gabrieli Consort & Players / Paul McCreesh - NOSPR

Uważany dziś za angielskiego kompozytora pochodzenia niemieckiego Georg Friedrich Händel (1685-1759) po raz pierwszy przybył do Londynu jesienią 1710 roku, by dwa lata później osiąść już tam na stałe. Acis and Galatea HWV 49a było jego pierwszym dziełem dramatycznym w języku angielskim. Ta pastoralna serenata oparta na Metamorfozach Owidiusza (libretto J. Gaya, J. Hughesa, A. Pope’a i J. Drydena) powstała w okresie, gdy kompozytor pracował dla Jamesa Brydgesa, księcia Chandos. Pierwsze jej wykonanie miało miejsce prawdopodobnie latem 1718 roku w jego rezydencji w Cannons, nie wiadomo czy w wersji scenicznej czy koncertowej. Wkrótce po prapremierze dzieło to chętnie grały w rozmaitych londyńskich teatrach zarówno profesjonalne, jak i amatorskie zespoły, już w 1722 roku większą jego część wydano drukiem. Za życia Händla Acis and Galatea stało się jego najczęściej wykonywanym utworem dramatycznym, popularność ta nie zmalała także w wieku XIX i XX.

Kompozytor wielokrotnie przerabiał to pierwotnie jednoaktowe dzieło, powiększając jego rozmiary do dwóch i trzech aktów. Ta ostatnia wersja, z 1732 roku, zawierała także fragmenty z jego włoskiej kantaty Aci, Galatea e Polifemo HWV 72 z 1708 roku. Jako hybrydę angielsko-włoską Händel wykonywał ją kilkakrotnie do 1741 roku, jednak publiczności angielskiej bardziej odpowiadała dwuaktowa homogeniczna wersja angielska i tak serenatę tę wykonuje się także dzisiaj. W 1788 roku Acis and Galatea doczekała się jeszcze kolejnej aranżacji, dokonanej ręką samego W.A. Mozarta.

Gatunek serenaty stoi na pograniczu kantaty i opery, dlatego Acis and Galatea zwana jest czasem małą operą. Utwór otwiera jednoczęściowa uwertura, po której następują recytatywy, arie i chóry, te ostatnie występują w liczbie znacznie większej niż w ówczesnych operach, stąd pewne analogie do typowo angielskiej formy scenicznej zwanej maską. Kompozytor oparł się tu na modelu angielskich oper pastoralnych J.Ch. Pepuscha i J.E. Galliarda, nawiązał też do muzyki scenicznej Henry’ego Purcella. Händlowska Acis and Galatea należy do najwybitniejszych angielskich oper pastoralnych epoki baroku.

Piotr Wilk