Collegium Vocale Gent / Philippe Herreweghe - NOSPR

Pasję według Świętego Jana prawykonana została w Wielki Piątek, 7 kwietnia 1724, w Lipsku, w pierwszym roku pobytu Jana Sebastiana Bacha (1685-1750) w tym mieście, gdzie piastował urząd kantora Kościoła św. Tomasza. Z dwóch zachowanych pasji Bacha (dwie inne zaginęły), ta jest starsza. Jest też krótsza i ma bardziej dramatyczny charakter (zwłaszcza w scenie sądu przed Piłatem), co wiąże się z dynamiką opowieści ewangelicznej, która jest tu kośćcem narracji. Częste wypowiedzi i okrzyki Żydów odzwierciedlone zostały w licznych fragmentach chóralnych. Partie solistyczne zostały, zgodnie ze zwyczajem, rozdzielone między Ewangelistę (tenor) oraz tzw. soliloquentes – Jezusa (bas) oraz kilka postaci drugoplanowych (służebnica, Piotr, sługa, Piłat). Arie są momentem refleksji. Jest ich znacząco mniej niż w Pasji Mateuszowej. Ale są niezrównane – zawłaszcza aria Es ist vollbracht („Wykonało się”), brzmiąca w kulminacyjnym momencie opowieści. Chwile wspólnej modlitwy przynoszą chorały, dobrze znane całej kongregacji, bo zaczerpnięte z bogatej muzycznej tradycji luterańskiej. Dwie części pasji (wykonywanej podczas nieszporów – w środku przewidziane było kazanie) okolone są monumentalnymi chórami: na wprowadzenie Herr, unser Herrscher, wstrząsające ukazanie cierpienia Jezusa w drodze na Golgotę; zaś na zakończenie Ruht wohl – kołysanka-lament, z częścią środkową, w której Bach wyraża radość z powodu drogi do nieba na powrót otwartej dzięki ofierze Jezusa.

Marcin Trzęsiok