Recital mistrzowski / Ostatni koncert Chopina / Tobias Koch - NOSPR

Czując się źle w porewolucyjnym Paryżu, Fryderyk Chopin (1810-1849) uległ namowom swej uczennicy, Jane Stirling, i wybrał się w swą ostatnią podróż. W Anglii i Szkocji przebywał od kwietnia do listopada 1848 roku. Była to wyprawa zarobkowa (dochód okazał się niewielki), podjęta mimo fizycznego wyczerpania. Uczył „panienki”, grał w salonach „najwyborniejszego świata arystokrackiego tutejszego”, m.in. przed królową Wiktorią, która jednak, mimo spodziewań Chopina, nie zaprosiła go z recitalem do siebie. Nastrój zły: „Ja już się smucić ani cieszyć nie umiem – wyczułem się zupełnie – tylko wegetuję i czekam, żeby się prędzej skończyło”. Z Anglikami wspólnego języka nie znalazł: „Tak wszystko na funty biorą, sztuki dlatego lubią, że tu lux; poczciwe serca, ale takie oryginały, że rozumiem, jak można samemu zesztywnieć albo się w machinę obrócić”. Nie komponuje, zdany na gościnne propozycje swych gospodyń – Jane i jej siostry, Catherine Erskine: „One mnie przez dobroć zaduszą, a ja im tego przez grzeczność nie odmówię”.

Swój ostatni koncert dał w Hopetown Room w Edynburgu. Uderzające, jak zmieniły się od tego czasu konwencje programowe. Cykle, ujęte w jeden opus, traktujemy dziś jako organiczną i dramaturgiczną całość – świętość, której nie należy szargać. Tymczasem Chopin, zgodnie z konwencją epoki, dobierał utwory bardzo swobodnie. A raczej: rozbijał zamknięte cykle i z ich elementów układał nowe konstelacje, dbając o powiązania harmoniczne i dobywając nowe sensy dramatyczne. Taką doskonale dobraną mozaiką jest też program recitalu w Edynburgu.

Marcin Trzęsiok