NOSPR / Stanisław Skrowaczewski - NOSPR

Sergiu Celibidache, jeden z najwybitniejszych interpretatorów muzyki Antona Brucknera (1824-1896), nazwał jego Ósmą (1887, rew. 1890) „zenitem muzyki symfonicznej”. To najbardziej monumentalna z wszystkich dziewięciu (numerowanych) jego symfonii. Odnajdziemy tu zasadnicze cechy stylu Brucknera: zachowanie klasycznego układu całości, a zarazem niezwykłą śmiałość w zakomponowaniu szczegółu. Jakże zaskakująco musiały brzmieć w jego czasach wszechobecne repetycje, wielokrotne progresje, pauzy generalne artykułujące kształt formy (stąd ostre kontrowersje wokół tej muzyki – Brahms sądził, że nie przeżyje ona śmierci swego twórcy…). 
Bruckner rozpina gigantyczny łuk narracyjny od przysłowiowej już „pramgły” (Urnebel), z której wyłaniają się marszowe rytmy pierwszego tematu, aż po finał, z elementami chorałowymi, zwieńczony apoteozą łączącą główne myśli wszystkich części. Nie brak tu także elementów programowych, które poświadczał sam Bruckner. Chodzi zatem w części pierwszej o śmierć i przemianę; w drugiej – o marzycielskie obrazy sielskiego życia; w trzeciej – o nazbyt długie zapatrzenie się w dziewczęce oczy; w czwartej – o spotkanie trzech cesarzy w Ołomuńcu (adresatem dedykacji jest bowiem Franciszek Józef, którego Bruckner przezornie zapytał wcześniej o zgodę…). Są też nawiązania do innych dzieł – samego Brucknera, ale także Beethovena i Wagnera, którym Bruckner składa hołd.
Ale to ostatecznie sprawy drugoplanowe. Co ważne? Celibidache zauważył, że w późnoromantycznej symfonice jedynie Bruckner daje nam poczucie, że życie nie urywa się nagle, że trwa bez końca. [M.Trzęsiok]