NOSPR / Paul McCreesh - NOSPR

Sen Gerontiusa (1900) uważany jest za opus magnum Edwarda Elgara (1857-1934). W tej monumentalnej kompozycji (której sam Elgar nie określał mianem oratorium) wykorzystane zostały obszerne fragmenty poematu kardynała Johna Henry Newmana. Gerontius („starzec”) to odmiana everymana, postać rodem ze średniowiecznego moralitetu. W pierwszej części jesteśmy świadkami jego śmierci, w otoczeniu modlących się przyjaciół i księdza. W części drugiej towarzyszymy duszy Gerontiusa w zaświatach. W kompanii anioła stróża zmierza na sąd, słysząc z jednej strony wycia demonów, z drugiej zaś błogie pienia anielskie. Staje wreszcie przed tronem Najwyższego Sędziego, który skazuje duszę Gerontiusa na pobyt w jeziorze czyśćcowym. Błogosławieństwo anioła stróża obiecuje mu jednak przyszłe przebudzenie w chwale.

Premiera na festiwalu w Birmingham była klęską. Edgar stwierdził, że „raz jeden otworzył swe serce, ale teraz pozostanie ono już na zawsze zamknięte dla wszelkich uczuć religijnych i subtelnych impulsów płynących z wnętrza”. Jednak wśród słuchaczy byli i tacy, którzy zdołali dostrzec wartość dzieła, która nie doszła do głosu w źle przygotowanym wykonaniu. Zaprezentowany w Düsseldorfie rok później okazał się Sen Gerontiusa bezprecedensowym triumfem. Wśród entuzjastów znalazł się sam Ryszard Strauss. Zagraniczne sukcesy sprawiły, że także w Anglii zaczęto go cenić. Choć na przeszkodzie stanęły tym razem silne kontrowersje wyznaniowe: Elgar, jak Newman, przeszedł na rzymski katolicyzm, co manifestowało się w wyobrażeniu czyśćca, którego istnienia anglikanie nie uznają. 

Kompozytor zadedykował dzieło A.M.D.G. [ad maiorem Dei gloriam]. U dołu autografu zacytował z książki Sesame and Lilies Johna Ruskina: This is the best of me [„To moja cząstka najlepsza”]. [Marcin Trzęsiok]