NOSPR kameralnie / NOSPR String Sextet - NOSPR

Kiedy po kilku latach służby czynnej w marynarce wojennej Rimski-Korsakow zdecydował się na objęcie posady nauczyciela kompozycji w Konserwatorium, swoją pracę rozpoczął od nadrabiania drogą samokształcenia własnych braków w tej dziedzinie. Był niestrudzony w pisaniu zadań kontrapunktycznych i fug, a także w studiowaniu dzieł J.S. Bacha i Palestriny. Czerpał zapewne także wiele wzorów z twórczości Beethovena. W późniejszych latach zdobył renomę wytrawnego znawcy możliwości orkiestry symfonicznej, ale w latach siedemdziesiątych skoncentrował się na utworach kameralnych. Pięcioczęściowy Sekstet smyczkowy skomponowany na konkurs kompozytorski ogłoszony przez Rosyjskie Towarzystwo Muzyczne w 1876 r. nie zdobył, co prawda, I nagrody, ale spotkał się z zainteresowaniem krytyków muzycznych, a zwłaszcza Leonida Sabaniejewa, który opisał go jako utwór "młodzieńczy, zabawny i pełen radości". Ta skąd inąd słuszna opinia nie docenia walorów techniki kompozytorskiej, przede wszystkim kunsztownej polifonii zastosowanej w Sekstecie bez utraty lekkości i wdzięku.

Na trasach wojaży zagranicznych Piotra Czajkowskiego Florencja znalazła się przynajmniej siedmiokrotnie, ostatni raz zimą 1890 roku, kiedy kompozytor zaabsorbowany był komponowaniem Damy pikowej. Dopiero po oddaniu operowej partytury do realizacji scenicznej, już w Rosji Czajkowski powrócił muzycznymi myślami do toskańskiej stolicy i kultury włoskiej. Nowej kompozycji nie potraktował relaksowo. Pisze o tym w liście  z 7 XII 1890 r.: „Czułem niewyobrażalne zmęczenie, marzyłem o długim odpoczynku… Ale już na drugi dzień poczułem niewiarygodny smutek, tęsknotę i żal za ukończoną pracą, która tak niepodzielnie zajmowała mnie przez kilka miesięcy…. Natychmiast zabrałem się do wielkiego i bardzo technicznie trudnego utworu (sekstet smyczkowy), który od razu zawładnął mną całkowicie. I znowu zapomniałem o wszystkim i o wszystkich. Dla egoistycznej potrzeby pogrążenia się po szyję w pracy”.

Rzeczywiście, w ostatnich latach swojego życia Czajkowski komponował jak w transie, i to arcydzieło za arcydziełem. Praca była dla niego ucieczką od samotności i ratunkiem przed pogłębiającą się depresją. Wspomniana trudność techniczna związana z komponowaniem Sekstetu wynikała z nietypowości zadania. Standardem w XIX wieku było myślenie w kategoriach kwartetu lub kwintetu. Tymczasem twórca Souvenir de Florence miał na myśli sześć zróżnicowanych, nie dublujących się głosów instrumentalnych, samodzielnych, chociaż należących do jednej rodziny. Brzmienie takiego zespołu jest z reguły nieco ciemniejsze, niż klasycznego kwartetu i masywniejsze przez wzmocnienie niskiego i średniego rejestru. Daje też większe możliwości w konstruowaniu gradacji dynamicznych.

Atmosfera gorączkowego pobudzenia, zapewne związana ze wspomnieniem podróży, przeplata się tu z muzycznymi wątkami kojarzącymi się z włoskim krajobrazem – nawiązaniem do gatunku serenady i taranteli. Nie brak też echa prawosławnych śpiewów liturgicznych i typowo rosyjskiej melodyki, tchnącej smutkiem i melancholią.