NOSPR kameralnie / Dni duńskie - NOSPR

Przypadająca w bieżącym roku 150. rocznica urodzin Jeana Sibeliusa i Carla Nielsena to znakomita okazja, żeby nie tylko przypomnieć utwory twórców-jubilatów, ale także zwrócić uwagę słuchaczy na innych kompozytorów tego regionu Europy, a Dniom Duńskim w NOSPR nakreślić szerszą perspektywę.

Trygve Madsen ur. w 1940 roku w Fredrikstad w Norwegii.  Od 1956 do 1961 studiował kompozycję i kontrapunkt w rodzinnym mieście pod kierunkiem Egila Hovlanda, a w latach 1969-1971 w  Akademie für Musik und darstellende Kunst w Wiedniu u Erika Werby. Jako pianista posiada szeroki repertuar klasyczny, działał także w zespołach jazzowych. Kompozycje Madsena zyskały międzynarodowy rozgłos, zarówno w Europie, jak i w obu Amerykach. Utwory na instrumenty dęte Madsena weszły do programów akademickich, a niektóre powstały na zamówienie i wzbogaciły repertuar orkiestry dętej Akademii Wojskowej West Point w USA.

Dorobek Jeana Sibeliusa reprezentuje w programie koncertu Łabędź z Tuoneli, jedna z czterech legend tworzących Suitę orkiestrową pt. Lemminkäinen. Muzyczna opowieść, zaczerpnięta z Kalewali, dotyczy Tuoneli, fińskiej krainy umarłych. Po jeziorze, w czerwonawej poświacie zorzy polarnej, płynie łabędź. Jego majestatycznym ruchom towarzyszy tęskny śpiew, skarga na fatum, które tak okrutnie obeszło się z tą krainą, tętniącą niegdyś życiem i szczęściem. Utwór ten zawiera w sobie najsłynniejsze bodaj solo rożka angielskiego w całej literaturze orkiestrowej (w kameralnych warunkach wykonuje się go w opracowaniu na rożek i fortepian).

W dorobku najwybitniejszego kompozytora duńskiego Carla Augusta Nielsena najwyższej ceni się jego symfonie i koncerty – skrzypcowy, fletowy i klarnetowy. Najczęściej jednak wykonywanym jego utworem jest Kwintet dęty, skomponowany w 1921 roku. Nielsen napisał go będąc pod wrażeniem gry czterech muzyków Kopenhaskiego Kwintetu Dętego, który to zespół w tym czasie przygotowywał się do wykonania Symfonii koncertującej W. A. Mozarta. Duński twórca, zainspirowany w młodości utworami Brahmsa i Griega, z biegiem czasu modernizował swój warsztat muzyczny w kierunku neoklasycyzmu, zwłaszcza w zakresie tonalności, harmonii i rytmu. Sukces jego utworów na instrumenty dęte (sam kompozytor był z wykształcenia skrzypkiem) biografowie kompozytora wiążą z jego umiłowaniem piękna rodzimej przyrody. Każdy z instrumentów potraktowany został w tej kompozycji indywidualnie i zgodnie ze swoją naturą. Muzycznym dialogom nie brak przy tym wdzięku i poczucia humoru. Tematem finałowych wariacji uczynił twórca jedną ze swoich religijnych pieśni, utrzymanych w duchu chorału protestanckiego. W Preludium przygotowującym temat miejsce oboju zajmuje rożek angielski. [Aleksandra Konieczna]