NOSPR kameralnie - NOSPR

Marcel Tournier to światowej sławy harfista i kompozytor, laureat II nagrody w konkursie Prix de Rome. W latach 1912-1948 prowadził klasę harfy w Konserwatorium Paryskim. Wydatnie wzbogacił repertuar harfowy. Pozostając pod wpływem impresjonizmu rozszerzył ponadto zasób środków harmonicznych i kolorystycznych w grze na tym instrumencie. Jego prace wchodzą do programów obowiązkowych na konkursach harfowych. Féerie skomponowana została najpierw jako utwór solowy,  a kiedy zdobyła uznanie, jej obsada poszerzona została przez kompozytora o kwartet smyczkowy

Camille Saint-Saëns, cieszący się za życia renomą wybitnego twórcy muzyki symfonicznej i operowej, znany był także ze swojego upodobania do harfy, był przy tym typowo francuskim kompozytorem, co w pewnym sensie tę skłonność tłumaczy. Dzisiaj kojarzony jest z nurtem salonowego neoromantyzmu, tzn. zachowawczego, opartego na prymacie melodii. Styl późnych utworów Saint-Saënsa, napisanych po 1900 roku, wykazują jednak wpływy jego ucznia,  Gabriele'a Fauré, a nawet impresjonistów i dotyczy to m. in. Fantazji op. 124. Kompozytor podkreślił w niej walory kolorystyczne obu instrumentów, osiągane poprzez typowe dla harfy glissanda, szerokie arpeggia i subtelnie brzmiące flażolety oraz wybujałą figurację skrzypcową. Utwór powstał dla sióstr Marianny i Clary Eissler, wybitnych czeskich artystek, które wykonały go po raz pierwszy 1907 r. w Londynie.

Przełomem w życiu twórczym André Joliveta była współpraca z Edgarem Varese’m, którego kompozytor przez kilka lat był asystentem i jedynym europejskim uczniem. Od swego amerykańskiego mentora Jolivet przejął myślenie o muzyce w kategoriach metafizycznych, mitycznych a nawet magicznych. Pasjonowały go ponadto kultury egzotyczne - afrykańskie i Dalekiego Wschodu. W 1936 roku z Olivierem Messiaenem, Danielem Lesur’em i Yves Baudrier’em utworzył grupę pn. „Młoda Francja”, która przeciwstawiła się francuskiemu neoklasycyzmowi, w zamian propagując metafizyczno-religijny wymiar muzyki.

Chant de Linos to kompozycja zamówiona w 1944  r. na konkursowy egzamin dyplomowy flecistów przez dyrekcję Paryskiego Konserwatorium. Ów konkurs wygrał Jean-Pierre Rampal i on też później opracował utwór, pierwotnie przeznaczony na flet i fortepian, na większy skład kameralny: flet, harfę, skrzypce, altówkę i wiolonczelę. Od tego czasu Chant de Linos należy do żelaznego repertuaru wirtuozów fletu, jest też wyjątkowo wymagający pod względem technicznym i wyrafinowany pod względem kontrapunktycznym i harmonicznym.  Cały utwór, jak przyznał sam kompozytor, opiera się na starogreckich trybach, głównie frygijskim i hyperfrygijskim, a zatem kojarzonych w starożytności z dionizyjską gwałtownością.  

W 1903 r. francuska firma Pleyel zleciła Debussy’emu skomponowanie utworu na nowoskonstruowaną harfę chromatyczną. Zamówienie to kompozytor zrealizował pisząc Danse sacree et danse profanum, dzisiaj wykonywane na harfie pedałowej, gdyż chromatyczna w praktyce się nie przyjęła. Konkurująca z Pleyelem firma Erard, chcąc zareklamować swoją harfę podwójnopedałową, stosowaną do dzisiaj, zwróciła się natomiast do Ravela o odpowiedni ku temu utwór. Introdukcję i Allegro napisał twórca Bolera w pośpiechu (w ciągu tygodnia) i nawet nie włączył tej kompozycji do spisu swoich dzieł, ani nie wspomniał o nim w autobiografii; z drugiej strony jest  to jeden z niewielu utworów francuskiego mistrza, które za jego życia zostały zarejestrował na płycie. Również w naszych czasach pozostaje ulubioną pozycją w repertuarze kameralnym. [Aleksandra Konieczna]