NOSPR / Helmuth Rilling - NOSPR

Pasja według Świętego Mateusza (1727, rew. 1746) to, jak pisał Jan Sebastian Bach (1685-1750), „wielka pasja” – w przeciwieństwie do wcześniejszej „małej”, Janowej. Przydomek ten odnosi się zarówno do długości utworu, jak i do jego obsady. Mamy tu nawiązanie do późnorenesansowej praktyki polichóralnej, dlatego w momentach węzłowych występują dwa chóry mieszane, chór chłopięcy i – to już cecha stylu barokowego – dwie orkiestry. Ten monumentalizm równoważony jest przez liczne arie, wiele z nich o charakterze lirycznym. Akcja rozwija się więc powoli, przynajmniej w porównaniu z Pasją Janową, która była znacznie bardziej dramatyczna. Bach, zwany „piątym Ewangelistą”, wpisuje się tu w tradycję muzyki pasyjnej – z podziałem na uroczyste chóry; obiektywne recytatywy Ewangelisty (inkrustowane partiami ewangelicznych postaci indywidualnych i chóralnego tłumu); refleksyjne ariosa i arie; kongregacyjne chorały. W ramach tej konwencji  tworzy być może najbardziej poruszające przedstawienie Męki Pańskiej, jakie zna historia, nie tylko muzyki.    

Po śmierci Bacha Pasję Mateuszową  wykonywano regularnie, ale tylko w Lipsku. Jej wielka sława światowa rozpoczyna się w 1830, odkąd Felix Mendelssohn zadyrygował nią w Berlinie. Dziś powszechnie uznaje się ją za jeden ze szczytów muzyki. [Marcin Trzęsiok]