NOSPR / František Macek / Piotr Sałajczyk - NOSPR

Mieczysław Karłowicz (1876-1909) przyszedł na świat w ojcowskim dworku w Wiszniewie, na wchłoniętych przez Litwę ziemiach białoruskich. Jego litewskie dzieciństwo trwało krótko: rodzina sprzedała majątek, kiedy miał zaledwie pięć lat, i przeprowadziła się do Heidelbergu. W listopadzie 1906 kompozytor donosił w liście do Adolfa Chybińskiego: „Dziś […] wykończyłem kompozycję, którą nazwę prawdopodobnie Rapsodią litewską. Starałem się zakląć w nią cały żal, smutek i niewolę wiekuistą tego ludu, którego pieśni w mym dzieciństwie brzmiały. Czy i o ile mi się udało choć cząstkę tego, co wisi roztopione w powietrzu każdego kątka tych stron, wlać w formy utworu orkiestrowego, tego osądzić nie mogę”.

W dorobku Grażyny Bacewicz (1909-1969) pierwszorzędną rolę odgrywają kompozycje skrzypcowe, nie sposób jednak zlekceważyć utworów na fortepian – wśród nich wyróżnionego nagrodą ZKP Koncertu z roku 1949. Tadeusz Marek pisał z zachwytem o jego III części, „świetnie skomponowanym, pełnym rozmachu i żywiołowości oberku”: „Musimy tu przyznać, że opracowanie tak prostego, zdawałoby się, tańca ludowego jest wprost mistrzowskie”.

Kościelec 1909, kolejny po Krzesanym poemat symfoniczny Wojciecha Kilara (1932-2013), tym razem nawiązujący nie tylko do folkloru tatrzańskiego, ale też do spuścizny Mieczysława Karłowicza – wyraźnie zbił z tropu krytyków, przebąkujących o „radykalnym eklektyzmie” twórcy (1975).

Trzy kompozycje powstałe na przestrzeni siedemdziesięciu lat, a zarazem trzy dowody na uwodzicielską moc stylizacji i odniesień do tradycji formy.

Dorota Kozińska

Koncert pod patronatem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w ramach przedsięwzięcia TUTTI.pl promującego wykonawstwo muzyki polskiej.