NOSPR - NOSPR

Trudno o większy kontrast niż między III Symfonią D-dur (1815) a VIII Symfonią h-moll Niedokończoną (1822) Franza Schuberta. Trzecia, dzieło genialnego osiemnastolatka, zawdzięcza wiele Mozartowi i Rossiniemu, choć geniusz Schuberta znać w użyciu harmonii, w przenikaniu się genre kameralnego i symfonicznego, w serdecznej pogodzie przełamanej rysami głębokiego dramatyzmu. Ósma wyrosła na glebie wcześniej przez nikogo nieuprawianej – żyznej dojmującym tragizmem, ale też niebiańskim ukojeniem. W muzyce Albana Berga można usłyszeć niejedno echo Schuberta. Miał głos żarliwy i liryczny, choć opanowany. Wyobraźnia jego wędrowała ścieżką graniczną między światem ziemskim i pozaziemskim. Jak Schubert, Berg nasłuchiwał muzyki Wiednia, jego kawiarni i winiarni. Koncert skrzypcowy Pamięci anioła dedykowany jest Manon Gropius, zmarłej w wieku 18 lat córki Almy Schindler (kiedyś żony Gustava Mahlera) i Waltera Gropiusa. Łączy rygor techniki serialnej z „licencjami” tonalnymi, co sprawia, że należy do najbardziej przystępnych dzieł dodekafonicznych. Wyjątkową pozycję zawdzięcza także swej treści: spogląda na życie już jakby z drugiej strony. Przekraczając ów próg, słuchamy cytowanego chorału Bacha Es ist genug (Już dosyć, wystarczy). Także Anton Webern w 6 utworach na orkiestrę op. 6 (1909) „przepracowuje” śmierć – odejście swej matki. Przechodzimy przez etap płonnych nadziei na uzdrowienie, uczestniczymy w kondukcie pogrzebowym, zostajemy włączeni w poczucie jej duchowej obecności. To szczyt ekspresjonizmu Weberna. Dzieło bogate w symbole związane z mistyką natury i z fascynacją osobą Emanuela Swedenborga, szwedzkiego wędrowca po zaświatach, który wywarł wielki wpływ na licznych artystów romantycznych i modernistycznych. [Marcin Trzęsiok]