Kwartet Śląski / Północ - Południe - NOSPR

Aulis Salinnen (ur. 1935), rozpoczynał swą artystyczną drogę pod znakiem Jeana Sibeliusa. Szybko jednak otworzył się na prądy awangardy powojennej, stawiając na tym terenie kroki (w fińskim kontekście) pionierskie. Był znakomitym profesorem kompozycji. Dzięki dożywotniemu stypendium państwowemu od roku 1981 może poświęcać cały swój czas kompozycji. Jego dorobek jest ogromny (m.in. 8 symfonii i 6 oper). Spośród 6 kwartetów smyczkowych najczęściej wykonywany jest Trzeci op. 19 (1966), zamówiony przez Państwowy Mecenat Koncertowy Szwecji. Utwór miał na celu wprowadzenie dzieci i młodzieży w świat muzyki współczesnej. Jako temat główny Salinnen wykorzystał popularną melodię szwedzką, o modalnym charakterze, i poddał ją wariacjom. Temat żałobnego marsza pozostaje zawsze rozpoznawalny, łącząc się z najnowocześniejszymi technikami kompozytorskimi.   

Oktet smyczkowy C-dur op. 7 (1900), kompozycja George’a Enescu (1881-1955), aż prosi się o porównanie z Oktetem B-dur op. 20 (1825) Felixa Mendelssohna-Bartholdy’ego. Obydwa są dziełami genialnych nastolatków. Ale największy kompozytor rumuński, inaczej niż Mendelssohn, pracował nad partyturą aż półtora roku. Przyświecał mu cel niecodzienny: „Aż do wyczerpania starałem się o to, by ten utwór ‘zagrał’. To muzyka podzielona na cztery segmenty o takiej długości, że każdemu z nich w każdej chwili grozi załamanie. Inżynier, który przewiesza nad rzeką swój pierwszy most, nie mógłby czuć większego lęku niż ja w momencie, kiedy rozpocząłem czernienie papieru”. Znany impresario paryski, Eduard Colonne, po pięciu przesłuchaniach odmówił umieszczenia utworu w programie, uznając, że ryzykuje zbyt wiele. Premiera miała miejsce dopiero w 1909 roku. To muzyka rozkwitających i niewyczerpanych melodii, inkrustowana wspaniałym kontrapunktem, zabarwiona egotycznymi skalami Rumunii. [Marcin Trzęsiok]