Kwartet Śląski / północ - południe - NOSPR

Szesnastoletni Baskijczyk, Juan Crisóstomo Arriaga (1806-1826), kompozytor-samouk, nazywany jest „hiszpańskim Mozartem”. Urodził się dokładnie 50 lat po wielkim Salzburczyku i jak on umarł młodo (niektórzy sądzą, że z przepracowania…), choć Mozart żył o 15 dłużej. Był Arriaga cudownym dzieckiem. Gdy pojawił się w paryskim konserwatorium, wzbudził sensację i niedowierzanie. Luigi Cherubini, u którego studiował kontrapunkt, uznał jego ośmiogłosową fugę za arcydzieło. François Fétis (w XIX wieku najwybitniejszy francuski teoretyk muzyki), nie mógł powstrzymać zachwytu nad dojrzałością i wszechstronnością Arriagi.

Niewiele pozostawił po sobie. Sporo dzieł zaginęło (w tym opera Szczęśliwi niewolnicy, która wzbudziła zachwyt Cherubiniego). Najbardziej znane są trzy kwartety smyczkowe (1823), jedyne utwory opublikowane za życia kompozytora. Wzorowane na wzorcach klasycznych Hadyna i Mozarta, posiadają one akcenty już preromantyczne. Odznaczają się inwencją melodyczną oraz doskonałym rzemiosłem kontrapunktycznym, co nie było powszechną cechą w jego epoce. Zawierają też elementy specyficznie hiszpańskie.  

Kwintet smyczkowy G-dur (1888) należy do juweniliów Carla Nielsena (1865-1931) –  twórcy, któremu dane było stać się największym kompozytorem Danii. Nielsen nie nadał tej kompozycji numeru opusowego, bo naśladuje tu jeszcze (ale jak!) swych mistrzów: Johannesa Brahmsa i Edwarda Griega. Brak tu cech modernistycznych, ale jest już witalność i klarowność, która cechować będzie dojrzałego Nielsena.