Il Giardino Armonico / Giovanni Antonini - NOSPR

Joseph Haydn (1732-1809) uważany jest za ojca symfonii klasycznej. Będąc przez niemal 30 lat kapelmistrzem orkiestry książąt Esterházych w Eisenstadt miał do dyspozycji wybitnych instrumentalistów. Utworem, który znakomicie wykorzystywał ten potencjał jest jedna z pierwszych jego symfonii (nr 6), powstała w 1761 roku na początku jego pracy dla Esterházych, zwana od określenia towarzyszącego pierwszym taktom Le matin (Poranek). Widać w niej jeszcze odbicie barokowej tradycji concerto grosso w postaci wystąpień solowych różnych instrumentów smyczkowych i dętych (w tym nawet kontrabasu i fagotu w Menuecie). W ciągu kilkudziesięciu lat pracy w Eisenstadt styl kompozytorski Haydna ulegał zmianom, co widać w powstałej około 1778 roku Symfonii nr 64, noszącej nie bez przyczyny określenie Tempora mutantur. W tym czasie kompozytor większość czasu poświęcał operze, w powstałych wtedy symfoniach widać większe skontrastowanie wyrazowe i odbicie stylu Sturm und Drang (burzy i naporu). Kantata sopranowa Berenice che fai pochodzi z późnego okresu twórczości. Po raz pierwszy została wykonana w londyńskich Hanover Square Rooms 4 maja 1795 roku przez Brigidę Giorgi-Banti, dla której Haydn wyjął krótką scenę dramatyczną z libretta opery Antigono Pietra Metastasia i z której występu nie był zadowolony.

Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) swą pierwszą operę stworzył w wieku 14 lat. Wbrew obawom krytyków jego Mitrydates, król Pontu, wystawiony w Mediolanie w 1770 roku, odniósł wielki sukces. Dramatyzowany recytatyw Grazie ai numi parti wraz z pełną elegancji, kantyleny i wirtuozerii arią Aspazji Nel grave tormento ukazują jak dojrzałym twórcą i wytrawnym znawcą opery był nastoletni Mozart. Kolejnym popisem jego scenicznego geniuszu jest aria Deh, vieni, non tardar z wystawionego w Wiedniu w 1786 roku Wesela Figara. Zuzanna przebrana za księżną parodiuje styl miłosnych pieśni śpiewanych przez arystokratki. Wewnętrznie skontrastowana i rozbudowana aria Donny Anny Non mi dir z Don Giovanniego (prapremiera w Pradze w 1787 roku) znakomicie ukazuje rozterki emocjonalne tej postaci w obliczu tragicznej śmierci ojca i nalegań Don Ottavia, by go poślubiła. [Piotr Wilk]